Uşaqlıq və erkən yeniyetməlik dövrü insanın şəxsiyyətinin formalaşmasında, həyat bacarıqlarının və ətrafdakı dünyaya münasibətinin inkişafında həlledici rol oynayır. Buna görə də, tamamilə fərqli sosial, iqtisadi və gündəlik şəraitdə böyüyən nəsillər çox vaxt bir-birlərini anlamırlar.

HİT.az-ın məlumatına görə, "YourTango" saytında sosial münasibətlər üzrə mütəxəssis Zayda Slabbekkorn yazır ki, uşaqlığı 1960-cı illərə düşən insanlar çox spesifik sosial-iqtisadi və siyasi kontekstdə şəxsiyyət kimi formalaşıblar. Bu şərait müasir uşaqların böyüdüyü mühitlə müqayisədə tam fərqlidir. Onların 60 il əvvəl əldə etdiyi təcrübə onları həyat üçün daha hazırlıqlı edib və müasir gənclərin çatışmayan müstəqillik bacarığını qazandırıb. Hətta məktəbə və ya bağçaya gedən bugünkü uşaqlar üçün belə bu bacarıq daha da azdır.

Slabbekkorn 1960-cı illərdə doğulan insanların niyə həyatda daha inamlı olduqlarının əsas səbəblərini vurğulayır:

Tək vaxt keçirmək

Mobil telefon, kompüter və çox vaxt televizor da olmayan 60-cı illərin uşaqları məktəbdən sonra özlərini əyləndirmək üçün müstəqil yollar tapmalı, adi əşyaları oyuncağa çevirməyi “kəşf etməli” idilər. Tək vaxt keçirmək bu insanlara emosional dözümlülük, müstəqillik və yaradıcılıq öyrədib.

Problemləri müstəqil həll etmək

1960-cı illərin uşaqları çox vaxt böyüklərin nəzarəti olmadan qalırdılar və bu tamamilə normal hesab olunurdu. Belə şəraitdə uşaqlar problemlərini, həmyaşıdları və müəllimləri ilə konfliktləri özləri həll etməli və vəzifələrini valideyn dəstəyi olmadan yerinə yetirməli idilər. Bu gün bəzi ölkələrdə belə valideynləri cəzalandıra bilərlər, amma fakt budur ki, bu yanaşma uşaqları müstəqilliyə alışdırırdı.

Təzə havada vaxt keçirmək

Əgər evdə əyləncə üçün yalnız televizor varsa (və ya heç yoxdursa) və bir-iki köhnə oyuncaq, uşaqlar üçün kənarda həmyaşıdlarla vaxt keçirmək daha maraqlı idi. Həyət futbolundan yaxın meşə parkına ekspedisiyalara qədər – 60-cı illərdə uşaqların adi əyləncəsi belə idi. Təzə havada daha çox vaxt keçirmək yalnız fiziki yox, həm də zehni sağlamlıq üçün faydalıdır.

Əllə işləmək

Müasir uşaqlar və yeniyetmələr üçün babalarının və nənələrinin eyni yaşda əlləri ilə nə qədər bacarıqlı olduqlarını təsəvvür etmək çətindir. Əksər oğlanlar orta məktəbdə artıq bir az dülgər, bir az da bənna idilər. Hər qız tikiş və daha mürəkkəb yemək bişirməyi bilirdi. Müasir uşaqlar bu bacarıqları, Allah eləsin, orta məktəbin yuxarı siniflərində öyrənirlər. Bəzən isə heç öyrənmirlər. Gündəlik müstəqillik insanın özünə inamını artıran əsas amillərdən biridir.

Dəqiqlik

Nəsillər arasındakı paradokslardan biri budur ki, bu gün çox insan hər yerə gecikir – işə, görüşə, qatar və s. Hər kəsin cibində saatlı telefon olsa da, hətta mətbəx plitəsində və soyuducuda saat olsa da. Babalarımız və nənələrimiz bəzən ailə üçün yalnız bir saat – zəngli saat – istifadə edirdilər və bu kifayət edirdi ki, hamı işə və məktəbə vaxtında gəlmiş olsun. Belə tərbiyə forması var idi.

Başqalarına hörmət

Müasir gənclik böyüklərlə dostluq atmosferində böyüyür. Tez-tez məktəblilər tanımadıqları böyüklərə “sən” deyirlər. 60-cı illərdə uşaqlar böyüklərə və tanımadıqları insanlara hörmət göstərməyə öyrədilirdi. Bir çox ailələrdə uşaqlara hətta valideynlərinə “siz” deyərək müraciət etməyi öyrədirdilər. Müasir yanaşmanın üstünlükləri olsa da, başqalarına hörmət etmək bacarığı həyatda əhəmiyyətli üstünlükdür. Səmimiyyət heç nə bahasına başa gəlmir, amma çox fayda verir.

Trend olmayan uşaqlıq

Müasir uşaqlar sosial şəbəkələr vasitəsilə yayılan viral trendlərin təsiri altındadır. İnternet dövründə hər bir uşağın dünyasında bir neçə ay ərzində böyük çılğınlıq baş verir – labubu, spinner və ya başqa bir trend. 1960-cı illərdə də uşaqlar arasında öz trend oyuncaqları və maraqları vardı, amma planet üzrə vahid informasiya sahəsi olmadığından bu trend çox lokal idi – yalnız bir şəhər, bir rayon, bir məktəb ilə məhdudlaşırdı. Uşaqlar öz yerlərində müstəqil seçimlərini formalaşdırırdılar, xarici təsir altında qalmırdılar.

Samir