Alimlər süni intellekt sistemi vasitəsilə Perudakı dünyanın ən sirli arxeoloji yerlərindən biri olan Naska səhrasında əvvəllər naməlum olan yüzlərlə heoqlif aşkar edə biliblər. Yeni tədqiqat qədim dövrlərdə, təxminən iki min il əvvəl çəkilmiş rəsmlərin tapılmasını əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirib.
HİT.az xəbər verir ki, tədqiqatı Yamaqata Universitetinin arxeoloqu Masato Sakai rəhbərliyində beynəlxalq komanda həyata keçirib. Onlar "IBM Research" alimləri ilə əməkdaşlıq ediblər. Alimlər Naska platosunun geniş ərazisini analiz etmək üçün dərin öyrənmə sistemindən yararlanıblar.
Alqoritm peyk və hava fotoşəkillərini analiz edərək heoqliflərin ola biləcəyi ehtimal olunan yerlərin xəritəsini hazırlayıb. Proqram 47 410 potensial ərazi seçib. Əlavə rəqəmsal analiz nəticəsində alimlər siyahını 1 309 perspektivli əraziyə qədər daraldıblar və bunları dronlar və sahə araşdırmaları ilə yoxlayıblar.
Arxeoloqlar nəticədə 303 yeni fiqurvari heoqlif və əvvəllər sənədləşdirilməmiş 42 həndəsi rəsmin mövcudluğunu təsdiqləyiblər. İndi platonun məlum rəsmlərinin ümumi sayı 683-ə çatıb.
Yeni tapıntıların əksəriyyəti təxminən doqquz metr uzunluğunda kiçik relyef heoqliflərdir. Onlar tez-tez insanları, kəsilmiş başları və ya evcil heyvanları – xüsusilə lama – təsvir edir. Böyük xətli rəsmlər, təxminən 90 metr uzunluğunda ola bilən, adətən quşlar, balinalar və digər vəhşi heyvanları əks etdirir.
Ən maraqlı tapıntılardan biri 22 metr uzunluğunda xərçəng kəsici bıçaq ilə kosatka fiquru olub; bu motiv Naska mədəniyyətinin keramika nümunələrində də rast gəlinir.
Masato Sakainin sözlərinə görə, süni intellekt tədqiqatı əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirib: "Süni intellektdən istifadə bizə geoqliflərin yayılmasını daha sürətli və dəqiq xəritələşdirməyə imkan verdi".
Tədqiqat "Proceedings of the National Academy of Sciences" jurnalında dərc olunub və göstərib ki, alqoritmlərin tətbiqi ənənəvi metodlarla müqayisədə tapıntı sürətini təxminən 16 dəfə artırıb.
Buna baxmayaraq, iş hələ tam başa çatmayıb. Alqoritm artıq təxminən min yeni potensial ərazi göstərib ki, burada əlavə heoqliflər ola bilər. Bu o deməkdir ki, Naska səhrasının sirləri hələ tam açılmayıb.
Samir
