Müasir kompüter texnologiyasının sərhədlərini aşan kvant sistemləri illərdir həlli çətin olan həssas bir problemlə üz-üzə idi. Mütləq sıfıra yaxın həddə qədər soyudulan bu cihazlar ən kiçik titrəyişlərdən və ya elektrik səs-küyündən təsirlənərək hesablamalarda səhvlər yaradırdı.
HİT.az xəbər verir ki, IBM və "RWTH Aachen Universiteti" tədqiqatçıları bu rəqəmsal səs-küyü azaltmaq məqsədilə “Nature Communications” jurnalında dərc olunan araşdırmaları ilə mühüm bir irəliləyiş əldə edib. Hazırlanan yeni metod superkeçirici kvant prosessorlarında dəqiqlik səviyyəsini indiyədək görünməmiş həddə çatdırır.
Kvant kompüterlərin əsas elementi olan kubitlər təbiət etibarilə son dərəcə kövrəkdir. Alimlər bu kövrəkliyi aradan qaldırmaq üçün fiziki kubitləri birləşdirərək “məntiqi kubit” qrupları formalaşdırır. Bu yanaşma, bir kubit səhv etsə belə digər kubitlərin məlumatı qorumasını təmin edən müdafiə mexanizmi kimi işləyir. Lakin sistem böyüdükcə kubitlər arasındakı qarşılıqlı təsirdən yaranan və “ZZ qarşılıqlı təsiri” adlandırılan xüsusi səs-küy növü hesablamaların dəqiqliyini azaldırdı.
Məhz bu mərhələdə tədqiqatçılar səs-küyü yaranmadan əvvəl neytrallaşdıran hibrid protokol hazırlayıb tətbiq ediblər. “Normalizer Dynamical Decoupling” (NDD) adlanan bu yanaşma ənənəvi üsullardan fərqlənir. Əvvəlki metodlarda fiziki səviyyədə tətbiq edilən güclü mikrodalğa impulsları əlavə səs-küy yaradırdı. Yeni protokol isə bu impulsları məntiqi kubit səviyyəsində, riyazi ritm əsasında tətbiq edərək aparatla daha uyğun işləyir.
Nəticələr kvant hesablama sahəsində böyük maraq doğurub. Əvvəllər təxminən 93 faiz səviyyəsində olan əməliyyat dəqiqliyi bu üsulla 98,05 faizə yüksəlib. Bu yüksək dəqiqlik 55 mikrosaniyə ərzində sabit saxlanılıb və bu müddətdə təxminən 5500 əməliyyat ardıcıl şəkildə həyata keçirilib.
Klassik superkompüterlərin milyardlarla il tələb edəcəyi bəzi mürəkkəb problemləri saniyələr içində həll etmə potensialına sahib kvant kompüterlər üçün bu irəliləyiş gələcəkdə praktik tətbiqlərə keçid yolunu daha da yaxınlaşdırır.
Samir
