Səhralar günəş elektrik stansiyalarının yerləşdirilməsi üçün ideal şərait təklif edir – böyük ərazilər, bol günəş işığı və minimal buludluluq. Hətta alimlərin hesablamalarına görə, Sahara səhrasının yalnız kiçik bir hissəsinin panellərlə örtülməsi belə bütün planeti dörd dəfə enerji ilə təmin edə bilər. Lakin qlobal enerji şəbəkələri bu potensialdan istifadə etmir və bunun maraqlı səbəbləri var.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə futura-sciences.com yazır.

Səhra günəşi Yer kürəsində demək olar ki, hər yerdən daha çox enerji istehsal edə bilər. Lakin bu enerjinin uzaq şəhərlərə ekoloji zərər vermədən ötürülməsi hələ həll olunmamış mühəndislik problemidir.

Səhradakı qum açıq rənglidir, günəş panelləri isə tünd. Bu fərq albedonun – səthin günəş işığını kosmosa nə qədər əks etdirməsi göstəricisinin dəyişməsinə səbəb olur. Tünd panellər açıq qumu əvəz etdikdə, yer səthi daha çox istilik udur və atmosfer daha çox qızır. Bu temperatur artımı rütubəti cəlb edir və yerli yağıntıları artırır. Nəticədə bitki örtüyü genişlənir, landşaft daha da tündləşir və yağıntılar yenidən artır – beləliklə, qapalı bir dövran yaranır.

Bitki örtüyünün artması müsbət görünsə də, bunun qlobal nəticələri ciddi ola bilər. 2021-ci ildə aparılmış bir modelləşdirmə göstərib ki, Sahara səhrasının 20 faizinin və ya daha çoxunun günəş panelləri ilə örtülməsi qlobal iqlim sistemlərində ciddi pozuntular yaradar. Nəticələr arasında Amazon meşələrində fəlakətli quraqlıqlar və meşə itkisi, Şimali Amerika və Şərqi Asiya sahillərinə təsir edən daha tez-tez tropik siklonlar və Arktikada sürətlənmiş istiləşmə var.

Bundan əlavə, günəş panelləri udduğu günəş enerjisinin yalnız təxminən 15 faizini elektrikə çevirir. Qalan 85 faiz isə ətrafa istilik kimi geri yayılır. Qitə miqyasında bu böyük istilik axını regional və qlobal külək axınlarını tamamilə dəyişə bilər.

İqlim modelləşdirməsindən başqa, mühəndislər su və məsafə ilə bağlı ciddi məhdudiyyətlərlə üzləşirlər. Səhrada günəş qurğularının işləməsi üçün panellərin təmizlənməsi, istehsal və soyutma sistemləri üçün böyük həcmdə su tələb olunur. Lakin bu bölgələr suyun ən qıt olduğu ərazilərdir. Tozla örtülən panellər tez bir zamanda səmərəliliyini itirir, onların əl ilə təmizlənməsi isə daimi xərclər yaradır və layihənin iqtisadi dayanıqlığını zəiflədir.

Bu böyük çətinliklər səbəbindən regional enerji şəbəkələri böyük mərkəzləşdirilmiş stansiyalar əvəzinə paylanmış sistemlərə üstünlük verir. Məsələn, Afrika İnkişaf Bankının “Səhradan enerjiyə” təşəbbüsü 2030-cu ilə qədər Sahel regionunda 10 giqavat günəş gücü yaratmağı hədəfləyir. Elektrik enerjisini uzaq ölkələrə ötürmək əvəzinə, bu layihə kiçik günəş qurğularını birbaşa yerli şəbəkələrə qoşur. Bu yanaşma uzun məsafəli ötürmə problemlərindən yayınmağa imkan verir.

Samir