Çin elektromaqnit top (relss topu) texnologiyasının inkişafında mühüm irəliləyiş əldə etdiyini açıqlayıb. Bildirilir ki, ölkə alimləri ilk dəfə olaraq atışdan sonra mərminin içindəki elektronikanın işlək vəziyyətdə qalmasını təmin edə biliblər. Bu problem uzun illər ABŞ daxil olmaqla bir çox ölkənin həll edə bilmədiyi əsas texniki maneələrdən biri sayılırdı.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "Defenseromania" yazıb.

İnkişaf Şimali Çin Universitetinin (NUC) tədqiqatçıları tərəfindən əldə olunub. Bu universitet Çinin aparıcı müdafiə tədqiqat mərkəzlərindən biri hesab olunur. Relss topu ənənəvi barıt və ya raket mühərriki əvəzinə güclü elektromaqnit sahəsi ilə mərmini sürətləndirir və nəzəri olaraq 6 Mach-dan yüksək – hipersəs sürətlərinə çatdıra bilir.

Lakin bu sahədə əsas problem uzun müddət elektron idarəetmə sistemlərinin atış zamanı yaranan həddindən artıq yüklənmə və elektromaqnit təsirə tab gətirməməsi olub. Nəticədə mikroçiplər saniyələr içində sıradan çıxırdı və bu, dəqiq hədəfləmə sistemini demək olar ki, mümkünsüz edirdi.

Çinli alimlərin nailiyyəti

Tədqiqatçılar tərəfindən hazırlanmış “ağıllı” mərmi relss topundan atış zamanı sağ qalıb və bütün elektron komponentlər işlək vəziyyətdə qalıb.

Sınaqlar zamanı sistem 8 millisaniyəlik güclü elektromaqnit impulsuna, 20 min G-yə qədər təcillənməyə və 7 Tesla gücündə maqnit sahəsinə tab gətirib.

Sınaqdan sonra mərminin korpusu, sensorları və elektron sxemlərində heç bir zədə aşkarlanmayıb. Üstəlik, o, uçuş trayektoriyası haqqında məlumatları qeydə ala bilib.

Tədqiqat müəllifləri bildiriblər ki, bu, relss topunun real şəraitdə sınaqdan keçirildiyi ilk hallardan biridir, çünki əvvəllər əsasən yalnız simulyasiya və laborator modellər istifadə olunurdu.

Texnologiyanın sirri

Elektronikanın qorunması üçün çoxqatlı ekranlama sistemi hazırlanıb. Bu sistem mis, dəmir, xüsusi maqnit ərintiləri və poliuretan amortizator qatlarından ibarətdir. Hər qat fərqli təsirlərə – mexaniki zərbə və elektromaqnit sahələrinə qarşı müdafiə rolunu oynayır.

Optimal quruluşun tapılması üçün süni intellekt əsaslı alqoritmlərdən istifadə edilib və minlərlə variant sınaqdan keçirilib. Nəticədə qoruma effektivliyi 70%-dən çox artırılıb.

Hərbi analitiklərin fikri

Mütəxəssislər hesab edir ki, belə idarəolunan hipersəs mərmilər gələcək hərbi texnologiyalarda ciddi dəyişiklik yarada bilər.

Əsas üstünlük hər bir atışın dəyərinin raketlərə nisbətən xeyli ucuz olmasıdır. Bundan əlavə, hipersəs sürət hava hücumundan müdafiə sistemlərinin reaksiya vaxtını minimuma endirir.

Bu texnologiyanın potensial hədəfləri arasında gəmilər, hərbi bazalar, limanlar və digər infrastruktur obyektləri göstərilir. Xüsusilə aviadaşıyıcı qruplar üçün təhlükə ehtimalı diqqət çəkir.

ABŞ-ın uğursuz təcrübəsi fonunda

ABŞ uzun illər bu sahəyə böyük investisiyalar yatırsa da, proqram nəticədə bağlanıb. Səbəblərdən biri ekstremal şəraitdə elektron idarəetmə sistemlərinin dayanıqsızlığı olub.

Buna görə Çin tədqiqatlarının uğuru, bəzi ekspertlər tərəfindən mühüm texnoloji baryerin aşılması kimi qiymətləndirilir. Bununla belə, relss topların yüksək enerji tələbatı, sistemlərin aşınması və real döyüş şəraitində effektivlik kimi problemlər hələ də qalır.

Mütəxəssislərin fikrincə, elektronikanın bu cür ekstremal şəraitdə işlək qalması gələcək elektromaqnit silahlarının inkişafında əsas mərhələlərdən biridir.

Samir