Günəş enerjisi texnologiyalarına dövlət subsidiyalarının azalmasına baxmayaraq, günəş energetikası dünyada sürətlə inkişaf etməyə davam edir. Günəş elektrik stansiyalarının quraşdırılması hələ də ucuz olmasa da, onların uzun istismar müddəti əsas üstünlüklərdən biri hesab olunur. Bəs günəş panelləri əslində nə qədər xidmət edir?

HİT.az xəbər verir ki, "BGR" nəşrinin yazdığına görə, ABŞ Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyinin (EPA) məlumatları və fotoelektrik sistemlər üzrə aparılan tədqiqatlar göstərir ki, günəş panellərinə qoyulan ilkin investisiyanın geri qaytarılması bir neçə il tələb edir. Lakin məhz uzun istismar müddəti bu sistemlərin uzunmüddətli perspektivdə iqtisadi cəhətdən səmərəli olmasını təmin edir.

Nəşr bildirir ki, düzgün qulluq göstərildiyi halda keyfiyyətli günəş panelləri ən azı 25 il və ya daha uzun müddət istifadə oluna bilər.

Panellərin xidmət müddəti onların növündən də asılıdır. Monokristallik və polikristallik silisium panelləri 25 ildən çox xidmət göstərə bildiyi halda, nazik təbəqəli panellərin istismar müddəti adətən 10–20 il təşkil edir. Bununla belə, yeni texnologiyalar bu göstəricini tədricən yaxşılaşdırır.

Məqalədə vurğulanır ki, günəş panelləri hesablanmış istismar müddəti başa çatdıqdan sonra qəfil fəaliyyətini dayandırmır. Onların məhsuldarlığı materialların təbii aşınması səbəbindən zamanla tədricən azalır. Buna görə də "faydalı istismar müddəti" anlayışı sistemin maksimum səmərəlilik və iqtisadi məqsədəuyğunluqla işlədiyi dövrü ifadə edir. Bu müddətdən sonra panellərin yenilənməsi daha sərfəli ola bilər, baxmayaraq ki, onlar elektrik enerjisi istehsal etməyə davam edirlər.

Müəllif qeyd edir ki, əvvəllər "Milli Bərpa Olunan Enerji Laboratoriyası" (NREL) kimi tanınan "Milli Qayalı Dağlar Laboratoriyası"nın (NLR) tədqiqatçıları ABŞ-də çoxsaylı fotoelektrik sistemləri təhlil ediblər. Araşdırmaya əsasən, panellərin məhsuldarlığı orta hesabla ildə təxminən 0,75 faiz azalır. Daha isti iqlimə malik bölgələrdə isə bu göstərici təxminən iki dəfə yüksək ola bilər. Bu o deməkdir ki, təxminən 30 ildən sonra əksər panellərin səmərəliliyi 80 faizdən aşağı düşür. Bununla belə, yüksək keyfiyyətli modellər əlverişli şəraitdə ildə cəmi 0,3 faiz məhsuldarlıq itirə bilər.

Bütün bunlar yalnız panellərə düzgün qulluq edildiyi halda mümkündür. Mütəxəssislər tozun, yarpaqların, çiçək tozlarının və quraşdırılma şəraitinin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq günəş panellərinin ildə 2–4 dəfə təmizlənməsini tövsiyə edirlər. Təmizləmə zamanı avadanlığa zərər verməmək üçün ehtiyatlı davranmaq vacibdir.

Məqalə müəllifi qeyd edir ki, günəş panellərinə qulluq ümumilikdə mürəkkəb olmasa da, onların maksimum səmərəliliklə işləməsini istəyən istifadəçilər bu prosesi laqeyd qoymamalıdırlar.

Samir