Cənubi Amerikadan olan kontent yaradıcısı dörd il ərzində evinin həyətində xəndəklər qazaraq borular basdırıb. O, drenaj və ya kommunal xəttlər deyil, kompressorsuz, soyuducu maddəsiz və xarici kondensator bloku olmadan işləyən soyutma sistemi qurub.
Hit.az xəbər verir ki, bu barədə “Mediafax” məlumat yayıb.
Layihənin ideyası sadə fiziki prinsipə əsaslanır: müəyyən dərinlikdə torpağın temperaturu hava temperaturuna nisbətən daha sabit qalır.
“Müəllifin izahına görə, çöldə hava isti olanda torpağın dərinliyi daha soyuq olur. Xarici hava yeraltı borulardan keçirildikdə, evə daxil olmamışdan əvvəl torpaq havadakı istiliyi udur. 2026-cı ilə qədər tamamlanan sistem bəzi otaqları effektiv şəkildə soyuda bilib. Layihə ‘kanada quyusu’ (provençal quyusu kimi də tanınır) ideyasından ilhamlanıb — bu, ventilyasiya havasını yeraltı temperaturla əvvəlcədən tənzimləyən qədim üsuldur”, deyə materialda qeyd olunur.
Kanada quyusu passiv geotermal iqlim nəzarəti sistemidir və əsas prinsipə söykənir: yer səthindən bir neçə metr dərinlikdə temperatur il ərzində hava dəyişikliklərindən daha az asılı olur.
Yayda yeraltı temperatur xarici havadan daha aşağı, qışda isə daha yüksək olur. Torpağa basdırılmış borular istilik mübadiləçisi kimi çıxış edir: hava borulardan keçərkən ya istiliyini torpağa verir, ya da torpaqdan istilik alır.
Texniki göstəricilərə görə, təxminən 15 metr dərinlikdə torpağın temperaturu ilboyu 10–16°C arasında sabit qalır. Daha dayaz qatlarda isə temperatur daha çox dəyişir, lakin yenə də yay günortasında qeydə alınan maksimum istilikdən xeyli aşağı olur.
Məhz yer səthi ilə yeraltı temperatur fərqi bu sistemin işləməsini təmin edir. Layihənin müəllifi işə 2022-ci ildə başlayıb, boru şəbəkəsi isə tam olaraq 2026-cı ildə tamamlanıb. Lakin bəzi otaqlar hələ tikinti bitmədən əvvəl də soyudulmuş hava alırdı.
Sistemdə hava əvvəlcə girişdən daxil olur, yeraltı boru şəbəkəsindən keçir və evə daha sərin halda çatdırılır.
Mütəxəssislərin izahına görə, bu üsul ənənəvi kondisionerdən fərqli olaraq kompressor, soyuducu qaz və xarici istilik ötürücü qurğu tələb etmir. Standart kondisionerlər isə buxar-sıxılma dövriyyəsi ilə işləyir.
Bu isə həm enerji sərfiyyatı, həm də texniki avadanlıq baxımından daha mürəkkəb sistemlər yaradır. Yeraltı boru əsaslı yanaşma isə təbii istilik fərqindən istifadə edərək daha sadə soyutma imkanı təqdim edir.
Samir
