ABŞ-ın Kolorado Boulder Universitetinin tədqiqatçıları adi işıqda demək olar ki, görünməyən, ultrabənövşəyi (UV) şüaların təsiri ilə isə saniyələr ərzində rəngə çevrilən yeni döymə mürəkkəbi hazırlayıblar. PhotoTat adlanan texnologiya həm şəxsi döymələrdə, həm də xərçəng müalicəsi zamanı xəstələrin dərisinə vurulan tibbi işarələrdə istifadə oluna bilər.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “CHIP” nəşri məlumat yayıb.
Layihənin əsas müəllifi Karson Bruns yeni texnologiyanı işıq vasitəsilə idarə olunan açara bənzədib. UV işıq mürəkkəbi görünən hala gətirir, xüsusi LED işıq mənbəyi isə onun yenidən şəffaflaşmasına imkan verir. Beləliklə, döyməsini işdə və ya şəxsi səbəblərdən gizlətmək istəyən insanlar onu yalnız müəyyən vaxtlarda görünən edə bilərlər.
Texnologiyanın mümkün tətbiq sahələrindən biri xərçəng xəstələrinin radioterapiyasıdır. Müalicə zamanı şüaların dəqiq istiqamətləndirilməsi üçün xəstələrin dərisinə kiçik, qalıcı işarələr vurulur. Müalicə başa çatdıqdan sonra da qalan bu döymələr bəzi xəstələrə keçirdikləri çətin dövrü xatırlada bilər. PhotoTat sayəsində həmin işarələr yalnız klinikada UV işıq altında görünə, gündəlik həyatda isə nəzərə çarpmaya bilər.
Mürəkkəbin hazırlanmasında işığa reaksiya verərək rəngini dəyişən fotoxrom materiallardan istifadə olunub. Boyalar tibbi dolğularda və sümük sementində də tətbiq edilən polimetilmetakrilat (PMMA) mikrohissəciklərinin daxilinə yerləşdirilib. UV şüaları altında bu boyalar bir neçə saniyə ərzində mavi, bənövşəyi-çəhrayı və sarı rənglərə çevrilir. Müxtəlif rənglərin qarışdırılması ilə başqa çalarlar da əldə etmək mümkündür.
Süni dəri üzərində aparılan sınaqlarda döymənin aydın görünməsi üçün cəmi 2-3 saniyəlik UV işıqlandırmanın kifayət etdiyi müəyyənləşdirilib. Rənglər bir neçə saat ərzində görünən qalır, xüsusi LED işıqla isə mürəkkəbi yenidən şəffaflaşdırmaq olur.
Karson Bruns texnologiyanı öz ayağındakı döymədə də sınaqdan keçirdiyini və iki il ərzində hər hansı yan təsirlə qarşılaşmadığını bildirib. Bununla belə, bir nəfər üzərində əldə olunan nəticə mürəkkəbin ümumi istifadə üçün təhlükəsizliyini təsdiqləmir.
"Matter & Light” jurnalında dərc olunan araşdırmaya baxmayaraq, PhotoTat-ın döymə salonlarında istifadəyə verilməsi üçün əlavə təhlükəsizlik qiymətləndirmələri tələb olunur. Xüsusilə toksiklik, sterillik və təmizlik testlərinin nəticələri texnologiyanın kommersiya məqsədilə tətbiqinə təsir edəcək.
Samir
