“SpaceX” şirkəti “Starship” layihəsində “Super Heavy” gücləndirici raketini ənənəvi eniş dayaqları əvəzinə buraxılış qülləsindəki nəhəng mexaniki qollarla tutmağı seçib. Bu qeyri-adi üsulun əsas məqsədi raketin çəkisini azaltmaq, onun təkrar istifadəsini sürətləndirmək və gələcək kosmik missiyaların xərclərini aşağı salmaqdır.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “CHIP” nəşri yazıb.
“SpaceX” ilk böyük uğurunu 2015-ci ildə “Falcon 9” raketinin şaquli enişi ilə əldə edib. Şirkət həmin vaxtdan bəri təkrar istifadə edilə bilən raket texnologiyası sahəsində geniş təcrübə toplayıb. Lakin “Starship” sisteminin daha böyük və ağır olması mühəndisləri fərqli həll yolu axtarmağa vadar edib.
“Super Heavy” gücləndiricisi eniş zamanı yerə və ya dəniz platformasına enmək əvəzinə, buraxılış qülləsindəki iki iri mexaniki qol tərəfindən tutulmaq üçün hazırlanıb. Bu yanaşma raketə ənənəvi eniş dayaqlarının quraşdırılmasına ehtiyacı aradan qaldıra bilər.
Ənənəvi eniş dayaqlarından imtina niyə vacibdir?
Bu üsulun əsas üstünlüklərindən biri çəkiyə qənaətdir. Raketdən çıxarılan hər əlavə detal faydalı yükün və yanacağın daşınması baxımından əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə gələcəkdə 100 tondan artıq yük daşıması nəzərdə tutulan “Starship” üçün bu amil uçuş səmərəliliyini artıra bilər.
Digər üstünlük raketin yenidən uçuşa hazırlanması üçün tələb olunan vaxtın azaldılmasıdır. “Falcon 9” gücləndiriciləri enişdən sonra yoxlama və texniki hazırlıq üçün başqa əraziyə daşına bilər. “Super Heavy” isə birbaşa buraxılış qülləsində tutulur. Bu, texniki xidmət və növbəti uçuşa hazırlıq prosesini sürətləndirmək potensialına malikdir.
Şirkətin uzunmüddətli hədəfi eyni gücləndiricidən gündə bir neçə dəfə istifadə etməyə imkan verən, hava nəqliyyatına bənzər əməliyyat sistemi yaratmaqdır.
Mars missiyaları və qitələrarası uçuşlar
“Starship” layihəsinin əsas məqsədlərindən biri Marsa insan və yük daşınmasını mümkün etməkdir. “SpaceX” rəhbəri İlon Mask uzun illərdir Marsda davamlı yaşayış məntəqəsi qurmaq ideyasını müdafiə edir.
Şirkət Yer və Marsın əlverişli mövqelərinin təxminən 26 aydan bir yaranmasından istifadə edərək çoxsaylı kosmik gəmilər göndərməyi planlaşdırır. Bu ssenaridə raketlərin əvvəlcə Yer orbitində yanacaqla doldurulması, daha sonra Marsa istiqamətlənməsi nəzərdə tutulur.
“SpaceX”in digər uzunmüddətli planları arasında Yer kürəsində şəhərlər arasında raketlə sərnişin daşınması da var. Təklif edilən sistemlə Nyu-Yorkdan Parisə uçuşun təxminən 30 dəqiqəyə, bəzi uzaq məsafəli səfərlərin isə bir saatdan az müddətə başa çatdırılması hədəflənir. Bunun reallaşması üçün raketlərin sürətli və etibarlı şəkildə təkrar istifadəsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Layihənin qarşısında hansı maneələr var?
Bütün bu planların həyata keçirilməsi üçün ciddi texniki və iqtisadi problemlər həll edilməlidir. “Starship”in sınaqları davam edir. Planetlərə təhlükəsiz eniş, uzunmüddətli həyat təminatı sistemləri və insanlı uçuşların təhlükəsizliyi hələ də əsas məsələlər sırasındadır.
Bundan başqa, buraxılış infrastrukturu yüksək xərc tələb edir. Raketlərin yaratdığı səs zərbələri isə xüsusilə şəhərlər arasında sərnişin daşınmasının geniş tətbiqinə mane ola bilər.
Beləliklə, mexaniki qollarla tutma sistemi raketlərin daha sürətli və səmərəli istifadəsi üçün perspektivli texnologiya hesab olunur. Bununla belə, raketlərin gündəlik nəqliyyat vasitəsi kimi istifadəsi və planetlərarası müntəzəm daşımaların başlanması üçün hələ çoxsaylı texniki sınaqlar və təkmilləşdirmələr tələb olunur.
Samir
