İldırım vurması hər zaman ölümlə nəticələnmir, lakin insan orqanizminə ciddi zərər vura bilər. Mütəxəssislərin məlumatına görə, ildırımın temperaturu 27 760 dərəcəyə qədər yüksələ bilir və elektrik boşalması ürək, beyin, sinir və tənəffüs sistemlərinə ciddi təsir göstərir.

HİT.az xəbər verir ki, ildırım isti havanın yüksəlməsi və buludlarda su damcıları ilə buz kristallarının hərəkəti nəticəsində elektrik yüklərinin ayrılması zamanı yaranır. Buludun aşağı hissəsində mənfi, yuxarı hissəsində isə müsbət yüklər toplanır. Yüklər arasındakı fərq kifayət qədər böyük olduqda elektrik boşalması baş verir.

Met Office-in məlumatına görə, Yer kürəsində hər il təxminən 1,4 milyard ildırım çaxır.

İldırım insan orqanizminə necə təsir edir?

İldırımın yaratdığı güclü elektrik cərəyanı ilk növbədə ürək-damar, tənəffüs və sinir sistemlərinə zərər verə bilər. Ürəyin normal ritminin pozulması və ürək dayanması ildırım nəticəsində ölümlərin əsas səbəblərindən biri hesab olunur.

Bundan başqa, ildırım vurması beyin qanamasına, insult, dərin toxuma zədələnmələrinə və tənəffüsün iflicinə səbəb ola bilər. Sinir sisteminin zədələnməsi nəticəsində müvəqqəti iflic, reflekslərin zəifləməsi, xroniki ağrı və hərəkət problemləri yarana bilər.

Güclü istilik və elektrik boşalması dəri yanıqlarına, göz zədələnmələrinə və qulaq pərdəsinin zədələnməsinə də səbəb ola bilər. Bəzi hallarda ildırım vuran şəxsin saçları və geyimi belə alışa bilər.

İldırım zərbəsinin nadir nəticələrindən biri isə dəridə ağac budaqlarına bənzəyən naxışların yaranmasıdır. Lix­tenberq fiqurları adlanan bu izlərin dəri altındakı qan damarlarının zədələnməsi nəticəsində meydana gəldiyi düşünülür.

İldırım insana necə çata bilər?

İldırımın insana təsirinin bir neçə forması var. Ən təhlükəlilərindən biri birbaşa zərbədir. Daha çox insanın yaxınlıqdakı ağaca və ya hündür obyektə düşən ildırımın elektrik cərəyanından zərər görməsi halları ilə rastlaşılır.

Digər geniş yayılmış hal isə torpaq cərəyanıdır. İldırım yerə və ya hər hansı obyektə düşdükdən sonra elektrik cərəyanı torpağın səthi ilə yayıla bilər. Bu zaman zərbə nöqtəsinin yaxınlığında olan insanlar da xəsarət ala bilərlər.

İldırım metal vasitəsilə də ötürülə bilər. Buna görə ildırım zamanı metal hasarlardan, elektrik və santexnika sistemlərindən uzaq durmaq tövsiyə olunur.

Maraqlı faktlardan biri də ildırım qurbanlarının əksəriyyətinin kişilər olmasıdır. 2006–2019-cu illərdə ABŞ-da qeydə alınan ildırım ölümləri ilə bağlı araşdırmada kişilər bütün ölümlərin 79 faizini təşkil edib. Ən çox ölümə səbəb olan fəaliyyət isə geniş yayılmış fikrin əksinə olaraq qolf deyil, balıqçılıq olub.

İldırımdan necə qorunmaq olar?

Mütəxəssislər göy gurultusunu eşidən kimi təhlükənin yaxın olduğunu nəzərə almağı tövsiyə edir. Belə vəziyyətdə açıq ərazidə qalmaq, hündür ağacların altında dayanmaq və metal əşyalara toxunmaq təhlükəlidir.

Ən təhlükəsiz seçim möhkəm binaya və ya avtomobilə sığınmaqdır. İldırım təhlükəsi tamamilə keçənədək açıq ərazidən uzaq qalmaq lazımdır.

Samir