Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, bir neçə il ərzində ekran qarşısında daha çox vaxt keçirən uşaqlar yeniyetməlik dövründə koqnitiv testlərdə daha yaxşı nəticələr göstəriblər. 

HİT.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri "Pediatric Exercise Science" jurnalında dərc olunub.

Alimlər vurğulayıblar ki, bu nəticələr uşaqların mümkün qədər çox vaxt smartfon, planşet və ya kompüterdən istifadə etməli olduğu anlamına gəlmir. Əsas məsələ uşağın ekran qarşısında nə ilə məşğul olmasıdır.

Tədqiqatda 6-9 yaş arasında olan 260 uşağın məlumatları təhlil edilib və onlar 8 il ərzində izlənilib. Tədqiqatçılar iştirakçıların fiziki aktivliyini, oturaq davranışlarını və ekran qarşısında keçirdikləri vaxtı qiymətləndiriblər. Uşaqlar yeniyetməlik dövrünə çatdıqda onların öyrənmə, diqqət və işçi yaddaş qabiliyyətlərini ölçmək üçün koqnitiv testlər keçirilib.

Ən gözlənilməz nəticə uşaqlıqdan yeniyetməlik dövrünə qədər ekran qarşısında daha çox ümumi vaxt keçirilməsinin yeniyetməlikdə daha yaxşı koqnitiv nəticələrlə əlaqəli olması olub.

Tədqiqatın müəllifi Petri Yalanko deyib: "Bizi ən çox təəccübləndirən məqam uşaqlıqdan yeniyetməlik dövrünə qədər ekran qarşısında keçirilən daha uzun ümumi vaxtın yeniyetməlikdə daha yaxşı koqnitiv test nəticələri ilə əlaqəli olması idi".

Tədqiqatçıların fikrincə, qadcetlərdən istifadəni özlüyündə zərərli hesab etmək olmaz. Burada əsas əhəmiyyət uşaqların hansı məzmunu izləməsi və cihazlardan necə istifadə etməsidir.

Mütəxəssislər valideynlərə və müəllimlərə uşaqları rəqəmsal cihazlardan təhsil, yaradıcılıq, müxtəlif tapşırıqların həlli və aktiv düşünmə tələb edən digər fəaliyyətlər üçün istifadə etməyə təşviq etməyi tövsiyə ediblər.

Bununla belə, alimlər ekran vaxtına qoyulan məhdudiyyətlərdən imtina etməyə çağırmırlar. Onların fikrincə, rəqəmsal fəaliyyətlər balanslaşdırılmış həyat tərzinin bir hissəsi olmalıdır.

Araşdırmada oğlan və qızlar arasında müəyyən fərqlər də aşkarlanıb.

Qızlarda uşaqlıq dövründə aşağı intensivlikli fiziki aktivliyin daha yüksək olması yeniyetməlikdə işçi yaddaşın daha yaxşı göstəriciləri ilə əlaqələndirilib. Oğlanlarda isə oxşar əlaqə təlimatçı nəzarəti altında daha çox fiziki aktivlik zamanı müşahidə olunub.

Eyni zamanda, alimlər daha bir gözlənilməz nəticə əldə ediblər: yeniyetməlik dövründə müstəqil fiziki aktivliyi daha az olan uşaqlarda bəzi hallarda koqnitiv testlərin nəticələri daha yaxşı olub.

Tədqiqatçılar bildiriblər ki, bu nəticələr ilkin gözləntilərin əksinədir və əlavə araşdırmaya ehtiyac var.

Mütəxəssislər uşağın normal inkişafı üçün rəqəmsal fəaliyyət, fiziki aktivlik, düzgün qidalanma və kifayət qədər yuxu arasında balansın qorunmasını tövsiyə edirlər.

Alimlərin fikrincə, ən düzgün yanaşma qadcetləri tamamilə qadağan etmək deyil. Əsas diqqət uşağın ekrandan necə istifadə etdiyinə və rəqəmsal fəaliyyətlərin onun gündəlik həyatında hansı yeri tutduğuna yönəldilməlidir.

Samir