Əmək qabiliyyətli yaşda olan insanlar arasında diqqətin cəmlənməsində çətinlik, unutqanlıq və "beyin dumanı" hissi ilə bağlı şikayətlər getdikcə daha çox müşahidə olunur.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə endokrinoloq Yekaterina Medvedeva gazeta.ru-ya danışıb.
Həkimin sözlərinə görə, "beyin dumanı" tibbi diaqnoz deyil, diqqətin azalması, yaddaşın zəifləməsi, məlumatın emalının ləngiməsi və zehni yorğunluğun artması kimi əlamətlərin məcmusudur.
Medvedeva bildirib ki, idrak funksiyaları orqanizmin ümumi vəziyyətini əks etdirir. Onlara yuxu rejimi, hüceyrələrdə enerji mübadiləsi, neyromediatorların balansı, hormonal vəziyyət və iltihabi proseslər təsir göstərir.
Onun sözlərinə görə, müasir həyat tərzi bu problemin yaranması üçün bir sıra risk amilləri yaradır. Bunlara xroniki stress, bioloji ritmlərin pozulması, fiziki hərəkətsizlik, yüksək dərəcədə emal olunmuş qidaların həddindən artıq qəbulu və davamlı informasiya yüklənməsi daxildir.
Endokrinoloq qeyd edib ki, bu amillər sinir toxumasını birbaşa zədələmir, lakin neyronlar arasındakı əlaqələrin səmərəliliyini azaldır.
Mütəxəssisin sözlərinə görə, "beyin dumanı"nın səbəbləri çox vaxt aradan qaldırıla bilən hallarla əlaqədardır. Bunlara dəmir çatışmazlığı, hipotireoz, B12 vitamini çatışmazlığı, karbohidrat mübadiləsinin pozulması, depressiya və təşviş pozuntuları daxildir.
O bildirib ki, uzunmüddətli yuxusuzluq yaddaşın möhkəmlənməsini pozur, davamlı stress isə kortizol hormonunun səviyyəsini artıraraq beynin uyğunlaşma qabiliyyətini zəiflədir. Eyni zamanda, çoxsaylı tapşırıqları paralel yerinə yetirmək və müxtəlif elektron cihazlar arasında tez-tez keçid etmək də əlavə zehni resurslar tələb edir.
Həkim qidalanmanın da mühüm rol oynadığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, yüksək dərəcədə emal olunmuş məhsullar, trans yağlar və şəkərlə zəngin qidalar xroniki iltihab və beyin damarlarının vəziyyətinin pisləşməsi ilə əlaqələndirilir.
Medvedeva bildirib ki, B qrupu vitaminləri, dəmir və fol turşusunun çatışmazlığı sinir liflərinin fəaliyyətini, neyromediatorların sintezini və oksigen daşınmasını poza bilər. Bundan başqa, omeqa-3 yağ turşuları, maqnezium və xolin də beyin fəaliyyəti üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Endokrinoloqun sözlərinə görə, idrak funksiyalarının zəifləməsi adətən tək bir səbəbdən yaranmır. Bu hal iltihab, maddələr mübadiləsinin pozulması, stress, yuxu çatışmazlığı və fiziki passivlik kimi bir-birini gücləndirən amillərin birgə təsiri nəticəsində inkişaf edir.
Həkim aşağıdakı hallarda mütləq tibbi yardım almağı tövsiyə edir:
* yaddaşın sürətlə pisləşməsi;
* nitq pozuntuları;
* şəxsiyyət dəyişiklikləri;
* orientasiyanın itməsi;
* ocaqlı nevroloji əlamətlər;
* təkrarlanan huş itirmələri;
* güclü baş ağrıları.
Medvedeva qeyd edib ki, profilaktika məqsədilə müntəzəm fiziki aktivlik, keyfiyyətli yuxu, arterial təzyiqin, bədən çəkisinin, qanda qlükoza və lipid səviyyələrinin nəzarətdə saxlanılması, siqaretdən imtina, Aralıq dənizi tipli qidalanma, həmçinin intellektual və sosial fəallığın qorunması tövsiyə olunur.
Onun sözlərinə görə, idrak sağlamlığının qorunması simptomlar yaranmazdan əvvəl başlamalı və beynin yaşla bağlı dəyişiklikləri kompensasiya etmək qabiliyyətinin saxlanmasına yönəlməlidir.
Samir
