Son günlərdə Avropa ölkələri başda olmaqla bir çox dövlətin öz vətəndaşlarına 72 saatlıq, 1 həftəlik və ya 10 günlük fövqəladə vəziyyətə hazırlıqlı olmaları barədə haqlı olaraq cəmiyyətdə böyük təşvişə və müxtəlif nəzəriyyələrin yaranmasına səbəb olub.
Hit.az bildirir ki, sosial şəbəkələrdə bu addımların ABŞ-nin İranı nüvə zərbəsi ilə hədələməsi və ya Üçüncü Dünya Müharibəsinin an məsələsi olması ilə əlaqələndirirlər.
Lakin reallıq daha çoxşaxəli və strateji mahiyyət daşıyır. Bu çağırışların arxasında duran əsas səbəblər və dövlətlərin həqiqi məqsədləri aşağıdakılardır:
Mülki müdafiə və dayanqlılıq strategiyası
Son illərdə (xüsusilə Ukrayna müharibəsi, Covid-19 pandemiyası və təbii fəlakətlərdən sonra) Qərb dövlətləri öz böhran idarəetmə konsepsiyalarını yenilədilər. İsveç, Finlandiya, Norveç və Almaniya kimi ölkələr illərdir öz vətəndaşlarına təhlükəsizlik təlimatları paylayır. Burada məqsəd panika yaratmaq deyil, fərdi dayanqılıq formalaşdırmaqdır.
Yəni hər hansı bir böhran anında dövlət resursları ilk 72 saat ərzində xəstəxanalara, kritik infrastruktura və ən köməksiz qruplara yönəldilir. Vətəndaşın ilk 3-10 günü müstəqil idarə edə bilməsi dövlət mexanizminin çökməsinin qarşısını alır.
Hibrid təhlükələr və kiberhücum riski
Müasir dünyada müharibə təkcə raketlərlə aparılmır. Ən böyük təhlükələrdən biri kiberhücumlar nəticəsində kritik elektrik, su, bank və rabitə şəbəkələrinin iflic olmasıdır. Şəbəkələrin bir neçə günlük sönməsi zamanı bank kartları işləməyəcək, marketlərdə təchizat zənciri kəsiləcək və su nasosları dayanacaq. 72 saatlıq və ya 10 günlük ehtiyat çağırışları, ilk növbədə, bu cür texnoloji və kiber böhranlara qarşı sığorta məqsədi daşıyır.
İqlim dəyişikliyi və ekstremal hava şəraiti
Son illərdə baş verən qəfil sel felakətləri, güclü fırtınalar, anidən elektrik şəbəkələrini sıradan çıxaran şaxtalar və ya meşə yanğınları təcili təxliyələri və ya evdə qapanmaları zəruri edir. Fövqəladə hallar agentlikləri iqlim anomaliyalarının artması səbəbindən hər bir ailənin mütləq ehtiyat suya, uzunömürlü qidalara və radio/fənər kimi vasitələrə sahib olmasını standart qayda kimi tələb edir.
Regional gərginliklər və geopolitik risk idarəetməsi
Bəli, Yaxın Şərqdə (İran və İsrail/ABŞ gərginliyi) və Şərqi Avropada artan hərbi qarşıdurmalar bu çağırışların zamanlamasına təsir edir. Lakin bu, “sabah nüvə müharibəsi başlayır” demək deyil. Dövlətlər ən pis ssenarilərə - məsələn, dəniz ticarət yollarının bağlanması, neft və qaz qıtlığı, təchizat zəncirinin qırılması qarşı cəmiyyəti psixoloji və logistik olaraq hazırlayırlar. Bu, bir növdə təhlükəyə qarşı profilaktik tədbirdir.
Unutmayın ki, İranın nüvə ilə vurulacağı və ya apokalipsis tipli Üçüncü Dünya müharibəsinin başlayacağı haqqında şayiələr daha çox sensasiya və qorxu üzərindən diqqət toplamaq məqsədi daşıyır. Dövlətlərin etdiyi çağırışlar müharibə müjdəsi deyil, müasir dünyanın gözlənilməz risklərinə - kiberhücum, elektrik kəsintisi, fəlakət və ya geosiyasi böhran qarşı fərdi hazırlıq mədəniyyətinin bərpa edilməsidir. Sadə dildə desək: “Ən pisini planlaşdırın, ən yaxşısını ümid edin”...
Pərviz
