Təmiz enerji keçidi sürətlə davam edərkən, fosil yanacaqları əvəz edən günəş panelləri ətraf mühit üçün ümid yaradır. Lakin karbon izini azaltmaq məqsədilə qurulan bu böyük günəş stansiyaları və tarlaları vəhşi təbiət üçün gözlənilməz risklər də yaradır.
HİT.az-ın məlumatına görə, Murdox Universitetində çalışan Patrisia A. Fleminq və onun komandası tərəfindən aparılan son araşdırmalar göstərir ki, bu ərazilər xüsusilə quşlar və yarasalar üçün təhlükəli cazibə nöqtəsinə çevrilir. Alimlərin “göl effekti” adlandırdığı bu fenomen göydə uçan canlıların həyatını birbaşa risk altına salır.
Günəş tarlalarında yerləşən panellərin hamar və tünd səthləri işığı müəyyən bucaq altında əks etdirərkən su səthinə bənzər görüntü yaradır. Bir çox heyvan növü təbii olaraq su kütlələrini işıq əks olunmasına görə ayıra bilir. Lakin geniş ərazilərə yayılmış panellər quşların qavrayışında real göl təsiri yaradır.
Bu yanılmaya düşən köçəri quşlar və su quşları eniş etməyə çalışarkən panellərə çırpıla bilər və ya qurğuların yaratdığı yüksək istilik səbəbilə ciddi zədələr ala bilərlər. “Kaliforniya Enerji Komissiyası” tərəfindən hazırlanan hesabatlar bu problemin yalnız regional deyil, qlobal xarakter daşıdığını göstərir.
Bərpa olunan enerji obyektlərinin təsiri təkcə optik yanılmalarla məhdudlaşmır. Günəş stansiyalarını əhatə edən hasarlar və çəpərlər bəzi quru heyvanlarının təbii hərəkət yollarını kəsərək onların miqrasiyasına mane olur.
Mütəxəssislər bu ekoloji təsirləri azaltmaq üçün müxtəlif həllər təklif edirlər. Panellərin üzərinə əks olunmanı azaldan xüsusi örtüklərin tətbiqi su effekti yanılmasını minimuma endirə bilər. Bundan əlavə, yarasaların ov davranışına təsir edən bitki örtüyünün idarə olunması və miqrasiya dövrlərində enerji istehsalının müvəqqəti azaldılması kimi üsullar da nəzərdən keçirilir.
Bütün bu mənfi təsirlərə baxmayaraq, günəş enerjisi bəzi bölgələrdə ekoloji fayda da verir. Məsələn, Çinin səhra ərazilərində qurulan iri günəş stansiyaları kölgə effekti sayəsində torpağın nəm saxlamasına kömək edir və quraq sahələrin qismən yaşıllaşmasına şərait yaradır.
Havanın çirklənməsini azaldaraq hər il minlərlə insanın həyat keyfiyyətini artıran bu texnologiya iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə hələ də ən güclü vasitələrdən biri hesab olunur. Əsas məqsəd bu sistemləri daha ekoloji uyğun hala gətirərək həm enerji istehsalını, həm də biomüxtəlifliyin qorunmasını eyni anda təmin etməkdir.
Samir
