İnsan bədənindən hər saniyə təxminən 100 trilyon neytrino keçir. Onların böyük hissəsi Günəşdəki termonüvə sintezi reaksiyalarından gələn bu hissəciklər demək olar ki, heç nə ilə qarşılıqlı təsirə girmir. Atmosferdə yaranan müonlar isə fərqli xüsusiyyətləri ilə Yer səthinə qədər çata bilir.

HİT.az xəbər verir ki, insan bədəni fərqinə varmadan hər saniyə kosmosdan gələn hissəciklərin arasından keçir. Onların böyük hissəsini təşkil edən neytrinolar maddə ilə o qədər zəif qarşılıqlı təsirə girir ki, həm bədənimizdən, həm də Yer kürəsindən demək olar ki, heç bir iz buraxmadan keçə bilir.

Nevada Universitetinin fizika professoru Maykl Pravitsanın sözlərinə görə, hər saniyə təxminən 100 trilyon neytrino insan bədənindən keçir. Bu hissəciklərin demək olar ki, hamısı Günəşin nüvəsində gedən nüvə sintezi proseslərindən və uzaq qalaktikalarda baş verən partlayışlardan qaynaqlanır. Neytrinolar bu baxımdan olduqca qeyri-adi hissəciklərdir. Adi maddə ilə son dərəcə zəif qarşılıqlı təsirə girdikləri üçün üzərimizdən fasiləsiz keçmələrinə baxmayaraq, onları hiss etmirik.

Atmosfer də kosmosdan gələn hissəcikləri dəyişdirir

Yerə çatan hissəciklərin hamısı neytrinolardan ibarət deyil. Kosmik şüalarla birlikdə gələn yüksək enerjili yüklü hissəciklər atmosferdəki hava molekulları ilə toqquşduqda müon adlanan başqa hissəciklər yaranır. Müonlar elektronlara bənzəyir, lakin təxminən 200 dəfə daha ağırdır. Bu hissəciklər də Yer səthinə qədər çata bilir. Dəniz səviyyəsində hər dəqiqə bir kvadrat santimetr sahədən təxminən bir müon keçir.

Viskonsin-Madison Universitetindən Lu Lunun bildirdiyinə görə, insan bədənindən hər saniyə onlarla, hətta yüzlərlə müon keçə bilər. Təkcə bir əlin içindən belə saniyədə təxminən bir və ya iki müonun keçməsi mümkündür.

Neytrinolardan fərqli olaraq müonlar elektrik yükü daşıyır və maddə ilə qarşılıqlı təsirə girə bilir. Buna baxmayaraq, gündəlik həyat baxımından ciddi sağlamlıq təhlükəsi yaratmırlar. Orta hesabla insan bir il ərzində kosmik radiasiyadan təxminən 0,4 millisivert dozada şüalanma alır və bu miqdar bir neçə ağciyər rentgen müayinəsinə bərabərdir.

Görünməyən hissəciklər alimlərə yol göstərir

İnsan bədənindən keçən bu hissəciklər yalnız fiziklərin maraq dairəsində olan bir hadisə deyil. Alimlər onları müxtəlif tədqiqatlarda ölçmə vasitəsi kimi də istifadə edirlər. Antarktidada yerləşən “IceCube” Neytrino Rəsədxanası kimi obyektlər neytrinoları araşdıraraq kainatın uzaq bölgələrində baş verən hadisələr haqqında məlumat toplamağa çalışır. Müonların davranışından istifadə edilən üsullarla piramidaların daxilindəki gizli keçidlər kimi strukturların araşdırılması da mümkün ola bilər.

Bu hissəciklərin mənbəyi və hərəkəti qara dəliklərin ətrafında baş verən kosmik proseslərin öyrənilməsinə də töhfə verir. Beləliklə, hər saniyə bədənimizdən keçən və böyük ölçüdə fərqinə varmadığımız hissəciklər kainatı anlamaq üçün istifadə olunan mühüm vasitələr sırasında yer alır.

Samir