Denisovalılara aid fosil qeydlərinə yeni bir nümunə əlavə edilib. Yunnanda tapılan ön qol sümüyü bu növ üçün ilk belə tapıntıdır. Eyni mağarada aşkar edilən digər qalıqlar isə bu qədim insanların Sibirdən və Şimali Çindən xeyli cənubda da yaşamış ola biləcəyini göstərib.
HİT.az xəbər verir ki, müasir insanların ən az öyrənilmiş qohumlarından biri olan Denisovalılarla bağlı yeni fosil tapıntısı əldə edilib. Çinin cənub-qərbində yerləşən Yunnan əyalətindəki Bianfu mağarasında aparılan qazıntılar zamanı bu qədim insan növünə aid olduğu təsdiqlənən ilk ön qol sümüyü aşkar edilib.
İndiyədək Denisovalılardan yalnız barmaq, qabırğa, diş, çənə və ayaq sümüyü kimi məhdud sayda fosil qalmışdı. “Radius” adlanan ön qol sümüyünün tapılması bu növün anatomiyasına dair fosil qeydlərindəki mühüm boşluqlardan birini aradan qaldırır.
Bianfu mağarasında 60 mindən çox sümük parçasını araşdıran tədqiqatçılar qalıqları müəyyənləşdirmək üçün sümük zülallarının tədqiq edildiyi proteomik analiz metodundan istifadə ediblər. Araşdırmalar nəticəsində təxminən 167 min-134 min il əvvələ aid 22 hominin qalığı müəyyənləşdirilib.
Zülal analizləri tapılan fosillərdən ən azı yeddisində Denisovalılara xas amin turşusu ardıcıllığının olduğunu göstərib. Bu qalıqlar arasında kəllə parçaları və dişlərlə yanaşı, bu növlə əlaqələndirilən ilk ön qol sümüyü də yer alıb.
Kəşfin əhəmiyyəti yalnız fosil qeydlərinə yeni sümük növünün əlavə edilməsi ilə məhdudlaşmır. Denisovalılara aid məlum qalıqlar daha əvvəl əsasən Sibirdə və Şimali Çində tapılmışdı. Yunnandakı fosillər isə bu insanların Şərqi Asiyanın daha cənub bölgələrinə və tropik ərazilərə qədər yayıldığına dair ilk konkret fiziki sübutu ortaya qoyur.
Tapıntılar Denisovalıların müxtəlif iqlim və ətraf mühit şəraitinə uyğunlaşa biləcək qədər geniş coğrafiyada yaşamış ola biləcəyi ehtimalını da gücləndirib.
Bölgədə aparılan paralel araşdırma Denisovalıların gündəlik həyatına dair başqa izləri də ortaya çıxarıb. Mağaranın ətrafından çıxarılan və təxminən 190 min-70 min il əvvələ aid olduğu müəyyənləşdirilən 1 300-dən çox daş və sümük aləti araşdırılıb.
Alətlərin xüsusilə orta və iri ölçülü məməlilərin ovlanması üçün hazırlandığı müəyyən edilib. Tapıntılar bölgədə yaşayan qədim insanların yalnız ovçuluqda deyil, müxtəlif məqsədlər üçün alət hazırlanmasında da yüksək bacarıqlara malik olduğunu göstərir.
Tədqiqatçıların diqqət çəkdiyi başqa bir məqam isə bu alətlərin həmin dövrdə Neandertalların istifadə etdiyi texnologiya ilə oxşarlıq göstərməsidir. Denisovalılarla Neandertallar arasındakı genetik yaxınlıq və iki qrupun yaşayış ərazilərinin müəyyən dövrlərdə üst-üstə düşməsi nəzərə alınaraq, bu oxşarlıqların mədəni qarşılıqlı təsir və bilik mübadiləsindən qaynaqlana biləcəyi düşünülür.
Samir
