Yaş artdıqca tarazlığı qorumaq qabiliyyəti zəifləyə bilər. Bu isə yıxılma riskinin artması, əzələ zəifliyi və hərəkət məhdudiyyətləri ilə əlaqəli ola bilər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bir ayaq üzərində dayanmaq kimi sadə sınaq insanın fiziki vəziyyəti haqqında müəyyən məlumat verə bilər.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə Ukraynanın UNİAN nəşri “Health” portalına istinadən məlumat yayıb.
Araşdırmalardan birində 51–75 yaş arası 1700 nəfərin fiziki göstəriciləri təhlil edilib. Nəticələrə görə, bir ayaq üzərində ən azı 10 saniyə dayana bilməyən şəxslərdə növbəti illərdə ölüm riski bu sınaqdan uğurla keçənlərlə müqayisədə daha yüksək olub. Bununla belə, tədqiqat tarazlıq qabiliyyətinin yaxşılaşdırılmasının ömrü mütləq uzatdığını sübut etmir. Bu göstərici ümumi fiziki zəifliyin digər əlamətləri ilə əlaqəli ola bilər.
Məqalədə ümumi istiqamətverici göstərici kimi bir ayaq üzərində 30–60 saniyə dayanmaq tövsiyə olunur. Lakin bu müddət hər kəs üçün məcburi tibbi norma hesab edilmir. İnsanın yaşı, sağlamlıq vəziyyəti və fiziki hazırlığı nəticəyə təsir göstərə bilər.
Tarazlığın zəifləməsi hansı problemlər yaradır?
Tarazlığın qorunmasında əzələlər, görmə, daxili qulaq və sinir sistemi birlikdə iştirak edir. Bu sistemlərdən hər hansı birində yaranan problem hərəkət zamanı sabitliyi poza bilər.
Pilləkənlə qalxarkən daim məhəccərdən tutmaq ehtiyacı, başı çevirərkən qeyri-sabitlik, səki kənarından keçməkdə çətinlik və geyinərkən yırğalanmaq tarazlıq problemlərinin mümkün əlamətləri sırasındadır.
ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzlərinin (CDC) məlumatına görə, 2021-ci ildə 65 yaşdan yuxarı şəxslər arasında yıxılmalar 38 mindən çox ölümə səbəb olub. Həmin il bu səbəbdən təcili tibbi yardım şöbələrinə müraciətlərin sayı isə təxminən 3 milyona çatıb.
Bir ayaq üzərində dayanma sınağı necə aparılır?
Sınağı sürüşməyən, düz səthdə və divar, stul və ya digər möhkəm dayaq yaxınlığında yerinə yetirmək lazımdır. Dik dayanaraq bir ayağı yerdən qaldırın və tarazlığı qoruduğunuz müddəti hesablayın. Qaldırılmış ayaq yerə toxunduqda, dayaq ayağı yerini dəyişdikdə və ya əlinizlə dayaqdan tutduqda vaxtı dayandırın. Daha sonra eyni hərəkəti digər ayaqla təkrarlayın.
Yıxılma riski olan şəxslər bu sınağı təkbaşına etməməlidirlər.
Tarazlığı necə yaxşılaşdırmaq olar?
Məqalədə əvvəlcə hər ayaq üzərində 10 saniyə dayanmaqla məşqə başlamaq, nəticə yaxşılaşdıqca müddəti 5–10 saniyə artırmaq tövsiyə olunur. 30 saniyə ərzində tarazlığı qorumaq mümkün olduqda isə məşqləri tədricən çətinləşdirmək olar.
Bununla belə, gözləri yummaq və ya qeyri-sabit səthdə dayanmaq kimi çətin hərəkətlər yıxılma təhlükəsini artıra bilər. Belə məşqləri xüsusilə yaşlı insanlar mütəxəssis nəzarəti olmadan sınamamalıdırlar.
Mütəxəssislərin əsas mesajı budur: tarazlıq qabiliyyətini izləmək fiziki vəziyyətdəki dəyişiklikləri vaxtında görməyə kömək edə bilər. Lakin bir ayaq üzərində dayanma müddəti təkbaşına sağlamlığın ümumi vəziyyətini müəyyən edən diaqnostik test deyil.
Samir
