Bir vaxtlar ailənin dağılması cəmiyyətdə ciddi qınaqla qarşılanırdı. 

Boşanmaq təkcə ər-arvadın deyil, hər iki ailənin də problemi hesab olunur, valideynlər övladlarının ailəsini qorumaq üçün əllərindən gələni edirdilər. Bu gün isə münasibətlərdə yaranan kiçik bir anlaşılmazlıq, yanlış başa düşülən söz və ya qarşılıqlı güzəştin olmaması belə bəzən ayrılıq qərarına gətirib çıxarır. 

Təbii ki, hər ailəni qorumaq mümkün deyil və bəzi hallarda boşanmaq zəruri qərardır. Ancaq ailə münasibətlərində səbir, qarşılıqlı hörmət və problemləri danışaraq həll etmək istəyinin azalması da düşündürücüdür. 

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında Azərbaycanda 13 min 278 boşanma qeydə alınıb. 2025-ci ildə isə bu rəqəm 20 min 675 olub. İlin sonunadək göstəricinin hansı səviyyəyə çatacağı hələ məlum deyil. 
 

Bəs ailələr niyə əvvəlki kimi problemlərin öhdəsindən gəlməyə çalışmır? Müasir münasibətlərdə boşanma qərarını sürətləndirən əsas səbəblər hansılardır?

Sosioloq Fatimə Hacıbəyli Hit.az-a açıqlamasında bildirib ki, ailələrin dağılmasını yalnız ər-arvad arasında yaranan mübahisələrlə izah etmək düzgün olmaz:

“Bəzən bir ailənin boşanmasına səbəb illərlə yığılan narazılıqlar, bəzən maddi problemlər, bəzən isə tərəflərin ailə həyatından gözləntilərinin üst-üstə düşməməsidir. Müasir dövrdə qadınların iqtisadi müstəqilliyinin artması, kişilərin ailə məsuliyyətinə yanaşması, şəxsi azadlıq və rahat həyat istəyi də münasibətlərə təsir edən amillər sırasındadır.

Əvvəllər boşanma bir çox ailədə ciddi qınaqla qarşılanır, tərəflər münasibətləri qorumaq üçün bəzən öz narazılıqlarını gizlətməyə məcbur qalırdılar. İndi isə insanlar bədbəxt olduqları münasibətdə qalmaq istəmədiklərini daha açıq ifadə edirlər. Lakin burada mühüm bir məqam var: boşanmanın daha asan qəbul edilməsi bütün ailələrin daha tez dağıldığı anlamına gəlmir. Bəzən bu, əvvəllər gizli qalan problemlərin artıq açıq şəkildə ifadə olunmasıdır”.

Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, maddi amillər də ailə münasibətlərində ciddi gərginlik yarada bilər:
“Ev, kirayə, gündəlik xərclər və uşaqların təminatı ilə bağlı məsuliyyət tərəflər  arasında mübahisələrə səbəb olur. Bəzi hallarda tərəflər ailə qurarkən bu yükün necə bölüşdürüləcəyini düşünmür, problemlərlə üzləşdikdə isə qarşılıqlı ittihamlara başlayırlar. Digər tərəfdən, ailə məsuliyyətindən qaçmaq və münasibətin çətinliklərini qəbul etməmək də bəzi ayrılıqlarda rol oynaya bilər.

Qadınların müstəqil qərar vermək, işləmək və öz həyatını qurmaq imkanlarının genişlənməsi də ailə münasibətlərinə təsirsiz ötüşmür. Lakin qadının müstəqilliyini boşanmaların səbəbi kimi təqdim etmək doğru olmaz. Əksinə, iqtisadi və sosial müstəqillik bəzi qadınlara zorakılıq, təhqir və davamlı hörmətsizlik olan münasibətdən çıxmaq imkanı verir. Eyni zamanda, kişilərin şəxsi sərbəstlik istəyi ilə ailəyə qarşı məsuliyyətləri arasında tarazlıq qura bilməməsi də münasibətlərdə problemlər yarada bilər”.

Mütəxəssis əlavə edib ki, əsas məsələ qadının və ya kişinin azadlığı deyil, hər iki tərəfin ailə həyatında məsuliyyəti necə bölüşməsidir:
“Ailə böyüklərinin müdaxiləsi də diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Bəzən valideynlər gənc cütlüyün mübahisəsini sakitləşdirmək əvəzinə tərəflərdən birini günahlandırır, digərini isə ayrılmağa təşviq edirlər. “Yola getmirsinizsə, boşanın” yanaşması ailə daxilindəki problemi daha da dərinləşdirə bilər. 

Bununla belə, valideynlərin hər müdaxiləsi zərərli deyil. Düzgün dəstək və vasitəçilik münasibətlərin qorunmasına kömək edə bilər. Əsas məsələ gənclərin qərarlarına hörmət etməklə yanaşı, onları tələsik addım atmağa sövq etməməkdir”.

Ekspert qeyd edib ki, boşanmaların arxasında tək bir səbəb axtarmaq əvəzinə, ailələrin hansı şəraitdə qurulduğuna və problemlərin necə həll edildiyinə baxmaq lazımdır: 
“Gənclər bəzən bir-birini kifayət qədər tanımadan ailə qurur, bəzən ailə həyatının gündəlik məsuliyyətlərini düzgün qiymətləndirmir, bəzən də mübahisə zamanı danışmaq və ortaq qərara gəlmək əvəzinə ayrılığı yeganə çıxış yolu hesab edirlər.

Ailəni qorumaq hər qiymətə bir yerdə qalmaq demək deyil. Zorakılıq, təhdid və davamlı alçaldılma olan münasibətdə insanın təhlükəsizliyi birinci yerdə dayanmalıdır. Ancaq həll edilə bilən problemlərin qarşısında da dərhal ayrılığı seçmək ailə münasibətlərinin dayanıqlığı barədə ciddi suallar yaradır. Buna görə əsas məsələ boşanmaları qınamaq deyil, ailələrin niyə böhran yaşadığını, gənclərin ailə həyatına nə dərəcədə hazır olduğunu və cəmiyyətin onlara hansı dəstəyi verdiyini anlamaqdır”.

Sevinc