1968-ci il mayın 25-də Norveç dənizində ABŞ və Sovet İttifaqı hərbi qüvvələri arasında baş verən təhlükəli qarşıdurma faciə ilə nəticələnib. Sovet Tu-16 bombardmançısı ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus USS Essex aviadaşıyıcısına çox aşağı hündürlükdə yaxınlaşarkən qəzaya uğrayıb.

HİT.az xəbər verir ki, Soyuq müharibə dövründə sovet hərbi aviasiyası ABŞ və NATO-nun aviadaşıyıcı qruplarını mütəmadi izləyirdi. Bu uçuşların əsas məqsədlərindən biri gəmilərin mövqeyini, hərəkət istiqamətini, sürətini, müşayiət edən qüvvələri və radar sistemlərini öyrənmək idi.

Hadisə günü Tu-16 əvvəlcə aviadaşıyıcının yanından təhlükəli məsafədə uçub. Daha sonra təyyarə geri dönərək ikinci dəfə yaxınlaşmağa cəhd edib. Məhz bu manevr zamanı faciə baş verib.

Bombardmançı son dərəcə aşağı hündürlükdə uçarkən dönüşə başlayıb. Təyyarənin qanadlarından biri dənizin səthinə toxunub. Yüksək sürətlə hərəkət edən Tu-16 idarəetməni itirərək suya çırpılıb, parçalanıb və daha sonra partlayıb. Təyyarədə olan 7 nəfərin hamısı həyatını itirib.

Soyuq müharibə illərində ABŞ və SSRİ hərbi qüvvələri arasında belə təhlükəli yaxınlaşmalar kifayət qədər yayılmışdı. Sovet təyyarələri ABŞ aviadaşıyıcı qruplarını izləməklə yanaşı, onların müdafiə sistemləri və taktikasını öyrənməyə çalışırdı. ABŞ tərəfi də sovet təyyarələrini fotoşəkillər vasitəsilə sənədləşdirir və onların texniki imkanlarını araşdırırdı.

Hadisədə iştirak edən Tu-16 NATO-da “Badger” adı ilə tanınırdı. Təxminən 34 metr uzunluğa və 33 metr qanad açıqlığına malik təyyarənin maksimal uçuş çəkisi 79 tona yaxın idi. İki turbojet mühərriki ona təxminən 1000 km/saat sürət yığmağa imkan verirdi.

Tu-16 əvvəlcə bombardmançı kimi hazırlanmışdı. Sonradan onun müxtəlif modifikasiyaları yaradıldı və təyyarədən dəniz kəşfiyyatı, radioelektron mübarizə, havada yanacaq doldurma və gəmi əleyhinə raketlərin daşınması kimi missiyalarda da istifadə edildi.

1968-ci ildə USS Essex artıq İkinci Dünya müharibəsindəki kimi əsas zərbə aviadaşıyıcısı deyildi. Gəmi sualtı qayıqlara qarşı mübarizə məqsədilə yenidən təchiz edilmişdi.

Onun əsas vəzifələrindən biri Sovet sualtı qayıqlarının SSRİ-nin şimal bazalarından Atlantik okeanına çıxışını izləmək idi. Norveç dənizi isə bu baxımdan mühüm strateji ərazi sayılırdı.

Beləliklə, Tu-16-nın ABŞ aviadaşıyıcısına yaxınlaşması həmin dövr üçün adi kəşfiyyat və müşahidə fəaliyyətinin bir hissəsi olsa da, sonuncu uçuş ölümcül səhvlə nəticələnib. Təyyarənin dənizə toxunan qanadı bombardmançının parçalanmasına səbəb olub və bütün ekipaj həlak olub.

Samir