Antarktidanın buz təbəqəsi altında milyonlarla ildir qalın kilometrlərlə buzun altında gizlənmiş “xəyal qitə” aşkar edilib. Alimlər onun mənşəyini izah etməkdə çətinlik çəkirlər.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “ecoportal.net” yazır.

Uzun illər tədqiqatçılar Antarktida buzunun altında nələrin olduğunu anlamaq üçün seysmik xəritələmə üsullarından istifadə ediblər. Buz qatına səs dalğaları göndərərək onların əks olunmasını ölçən alimlər yerin dərinliklərindəki gizli strukturları rekonstruksiya edə biliblər.

Lakin son siqnallar əvvəlkilərdən tam fərqlənib və qeyri-adi dərəcədə nizamlı və ardıcıl olub. Parçalanmış süxurlar və ya vulkanik sistemlər əvəzinə məlumatlar bütöv bir materik quruluşuna işarə edib. Bu struktura aid bəzi süxurlar isə Yer tarixinin ən erkən dövrlərinə aid olub və hətta bəzi hallarda Ayın formalaşmasından daha qədim olduğu düşünülür.

Belə adlandırılan “xəyali qitə” əslində yeni bir materikin buz altından çıxması deyil. Tədqiqatçılar onun Sakit okeandakı Zelandiya qitəsi ilə sıx bağlı olduğunu düşünürlər.

Aşkar edilən strukturun qədim Yer tarixində bir vaxtlar müxtəlif bölgələri birləşdirən nəhəng kontinental qabıq parçası olduğu ehtimal edilir. Sonradan tektonik proseslər bu əraziləri ayırıb və yerini dəyişib.

Milyon illər ərzində Antarktida qalın buz təbəqəsi ilə örtülüb və bu buz həm qoruyucu qalxan rolunu oynayıb, həm də altındakı strukturu eroziyadan qoruyaraq gizlədib. İndi isə müasir seysmik texnologiyalar və buz örtüyündəki dəyişikliklər bu gizli izləri üzə çıxarmağa başlayıb.

Daha əvvəl alimlər Antarktidada kəşf olunan kəhrəba parçasının qitənin keçmişi barədə təsəvvürləri dəyişdirdiyini bildirmişdilər. Bu tapıntı göstərmişdi ki, milyon illər əvvəl qütb bölgələrinə yaxın ərazilərdə belə qatranlı ağaclar mövcud olub.

Samir