Cütlüklər arasında adi bir anlaşılmazlıq bəzən qarşılıqlı ittihamlara və kimin haqlı olduğunu sübut etmək cəhdinə çevrilir. Münasibətlər üzrə mütəxəssis Mark Travers belə hallarda gərginliyi azaltmaq üçün sadə üsul təklif edir: insan özünün haqlı olmadığı konkret məqamı qəbul etməli, lakin bütün mübahisədə günahkar olduğunu düşünməməlidir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, psixoloq bu yanaşmanı qismən güzəşt adlandırır. CNBC-yə danışan Traversin fikrincə, üsul tərəflərə bir-birini dinləməyə və mübahisənin əsas səbəbindən uzaqlaşmamağa kömək edə bilər.
Psixoloq bildirir ki, mübahisələr çox vaxt konkret problemlə başlayır. Məsələn, tərəflərdən biri planları əvvəlcədən xəbər vermədən dəyişə və ya digərinin razılığı olmadan böyük alış-veriş edə bilər. Lakin söhbət irəlilədikcə diqqət problemin həllindən uzaqlaşır, tərəflər bir-birinə “Niyə hər şeyi şişirdirsən?”, “Sən həmişə belə edirsən” kimi ifadələrlə müraciət etməyə başlayırlar.
Belə vəziyyətdə məqsəd anlaşılmazlığı aradan qaldırmaqdan çox, özünün haqlı olduğunu sübut etməyə çevrilir. Nəticədə əvvəlki incikliklər də gündəmə gəlir və mübahisə daha da böyüyür.
Mübahisəni yumşalda biləcək ifadələr
Mark Traversin təklif etdiyi qismən güzəşt üsulu insanın öz məsuliyyətini qəbul etməsinə, eyni zamanda bütün ittihamlarla razılaşmamasına əsaslanır. Məsələn, mübahisə zamanı belə demək olar:
- “Bu məsələdə haqlısan, məsuliyyət mənim üzərimdədir”.
- “Düz deyirsən, sənə əvvəlcədən xəbər verməyi unutmuşam”.
- “Səninlə məsləhətləşmədən bu qərarı verməməli idim”.
Psixoloqun fikrincə, konkret səhvi etiraf etmək qarşı tərəfin eşidildiyini hiss etməsinə kömək edir. Bunun üçün insanın öz mövqeyindən tamamilə imtina etməsi və ya mübahisədə baş verən hər şeyə görə məsuliyyəti üzərinə götürməsi tələb olunmur.
Niyə bu üsul təsirli ola bilər?
İnsan fikirlərinin dinlənilmədiyini hiss etdikdə səsini yüksəldə, daha çox misal çəkə və öz mövqeyini israrla müdafiə edə bilər. Bu, hər zaman qarşı tərəfi incitmək istəyindən deyil, anlaşılmaq ehtiyacından qaynaqlanır.
Qismən güzəşt həmin gərginliyi azaltmağa kömək edə bilər. Tərəflərdən biri öz səhvini qəbul etdikdə digərinin narazılığının müəyyən hissəsinin başa düşüldüyü aydınlaşır. Bununla da mübahisəni davam etdirmək əvəzinə həll yolu axtarmaq üçün imkan yaranır.
Traversin fikrincə, kiçik səhvlərin vaxtında etiraf edilməməsi gələcəkdə daha böyük problemlərə səbəb ola bilər. Həll olunmamış incikliklər sonrakı mübahisələr zamanı yenidən gündəmə gəlir və tərəflər əvvəlki hadisələri də bir-birinə xatırlatmağa başlayırlar.
Qismən güzəşti necə düzgün etmək olar?
Psixoloq bu yanaşmadan istifadə edərkən bir neçə məqama diqqət yetirməyi tövsiyə edir.
Birincisi, səhvi konkret şəkildə etiraf edin. Sadəcə “Yaxşı, mən səhv etmişəm” deməkdənsə, “Ananla danışarkən həmin ifadəni işlətməməli idim” söyləmək daha aydın mesaj verir.
İkincisi, etirafın ardınca “amma” sözünü işlətməyin. “Haqlısan, səhv etmişəm, amma sən də...” ifadəsi qarşı tərəfdə üzrxahlığın səmimi olmadığı təəssüratını yarada bilər. Digər narazılıqları müzakirə etmək üçün əvvəlcə tərəfdaşın dinlənildiyini hiss etməsinə imkan vermək məsləhətdir.
Üçüncüsü, səhvi etiraf etməyi gecikdirməyin. Qarşı tərəfin haqlı olduğu məqamı anladığınız zaman bunu bildirmək, mübahisənin köhnə incikliklərə qədər uzanmasının qarşısını ala bilər.
Dördüncüsü, ümumilikdə özünüzü haqlı hesab etsəniz belə, məsuliyyət daşıdığınız hissəni qəbul edin. Mübahisənin bir məqamında haqlı olmaq digər məsələlərdə səhv etməyin mümkün olmadığı anlamına gəlmir.
Psixoloqun yanaşmasına görə, qismən güzəşt öz fikirlərindən imtina etmək deyil, qarşı tərəfin mövqeyini dinləməyə və öz davranışını obyektiv qiymətləndirməyə hazır olduğunu göstərməkdir. Bu üsul hər mübahisəni mütləq dayandırmasa da, qarşılıqlı ittihamların azalmasına və problemin həllinə diqqət yetirilməsinə kömək edə bilər.
Samir
