Radarın hələ mövcud olmadığı dövrdə yaxınlaşan düşmən təyyarələrini vaxtında aşkar etmək üçün müxtəlif üsullardan istifadə olunurdu. İngiltərədəki Denge səs güzgüləri isə bu üsulların ən qeyri-adi nümunələrindən biri sayılırdı.
HİT.az xəbər verir ki, İngiltərənin Greatstone gölləri yaxınlığında yerləşən nəhəng beton konstruksiyalar 1928–1930-cu illərdə inşa edilib. Onların əsas məqsədi uzaq məsafədən gələn təyyarə mühərriklərinin səsini toplamaq və hava hücumlarını əvvəlcədən müəyyənləşdirmək idi.
Birinci Dünya müharibəsindən sonra hava hücumu təhlükəsinin artması Britaniya hökumətini yeni erkən xəbərdarlıq sistemləri axtarmağa vadar etmişdi. Dr. William Sansome Tuckerin rəhbərliyi ilə hazırlanan səs güzgüləri məhz bu ehtiyaca cavab olaraq yaradılmışdı.
Sistem sadə, lakin dövrü üçün maraqlı akustik prinsipə əsaslanırdı. Əyri beton səthlər uzaqdan gələn təyyarə mühərriklərinin səsini müəyyən bir nöqtəyə yönəldirdi.
Həmin nöqtədə dayanan texniki heyət gücləndirilmiş mühərrik səsini dinləyərək təyyarənin hansı istiqamətdən yaxınlaşdığını müəyyənləşdirməyə çalışırdı. Daha sonra onun təxmini çatma vaxtı hesablanırdı.
Sistemin təxminən 32 kilometr məsafədən təyyarələri aşkar edə bildiyi bildirilir. Həmin dövrün təyyarələrinin indiki modellərlə müqayisədə daha yavaş uçduğunu nəzərə alsaq, bu məsafə müdafiə qüvvələrinə əlavə hazırlıq vaxtı qazandıra bilərdi.
İlk nümunələrdən sonra sistemin dəqiqliyini və fəaliyyət məsafəsini artırmaq üçün daha böyük qurğular hazırlanıb. 1930-cu ildə diametri təxminən 9 metr olan nəhəng əyri beton divar da inşa edilib.
Lakin texnologiyanın inkişafı bu qurğuların taleyini dəyişib. 1930-cu illərin sonlarında radarın inkişaf etdirilməsi və hərbi məqsədlərlə istifadəyə başlanması səs güzgülərini qısa müddətdə köhnəltdi.
Daha uzaq məsafələrdən və daha etibarlı şəkildə obyektləri aşkar edə bilən radar sistemləri qarşısında Denge qurğuları 1939-cu ildə tamamilə istifadədən çıxarılıb.
Bu gün beton səs güzgüləri hərbi məqsədlə istifadə edilmir. Onlar radarın meydana çıxmasından əvvəl hava hücumlarına qarşı mübarizədə istifadə olunan qeyri-adi texnologiyanın tarixi nümunəsi kimi qorunur.
Samir
