Pireney dağlarında bir mağarada tapılan parlaq yaşıl rəngli daşlar alimləri heyrətləndirib. Bu tapıntılar təxminən 4000 il əvvəl insanların İspaniya ərazisində mis hasilatı ilə məşğul olan yüksək dağ düşərgəsinə sahib ola biləcəyini göstərir.
HİT.az xəbər verir ki, “Livescience” nəşrinin məlumatına görə, dəniz səviyyəsindən 2235 metr yüksəklikdə yerləşən mağarada yaşıl mineral parçalar təbəqələri və çoxlu kömür qalıqları aşkar edilib. Bu, insanların nəsillər boyu həmin düşərgəyə təkrar-təkrar qayıtdığını göstərir.
Alimlər nə tapdı?
Tədqiqatçılar mağarada təbii şəkildə mövcud olmayan təxminən 200 ədəd sirli yaşıl süxur parçası aşkar ediblər. İspan alimləri bunun misə çevrilə bilən malaxit mineralı olduğunu ehtimal edirlər. Bu daşlar və digər arxeoloji materiallar ehtimal ki, mis çıxarmaq məqsədilə xüsusi olaraq mağaraya gətirilib.
“Bu fraqmentlərin bir hissəsi istilik təsirinə məruz qalıb, digərləri isə yox. Bu, onların emalında odun şüurlu şəkildə istifadə edildiyini göstərir. Yəni bu, təsadüfi yanma deyil,” – deyə Qranada Universitetindən arxeoloq Culya Montes-Landa bildirib.
Araşdırmalara görə, mağaranın ilk istifadə dövrü eramızdan əvvəl 5000–4300-cü illərə təsadüf edir. Ən intensiv fəaliyyət isə eramızdan əvvəl 3600–2400-cü illərdə, mis dövrünün çiçəkləndiyi zaman baş verib.
Mağarada başqa nə tapılıb?
Arxeoloqlar həmçinin iki bəzək əşyası və insan qalıqları da aşkar ediblər. Bir bəzək molyusk qabığından hazırlanmış uzunsov kulon, digəri isə deşilərək asılmaq üçün istifadə edilən ayı dişi olub. İnsan qalıqları arasında süd dişi və barmaq sümüyü də var ki, bu da mağaranın dəfn məqsədilə də istifadə oluna biləcəyini göstərir.
Kəşfin əhəmiyyəti
“Avtonom Barselona Universitetindən” tarixdən əvvəlki arxeoloq Karlos Tornero bildirib ki, Pireneylərdə ilk dəfə yüksək dağlıq ərazilərdə intensiv istifadəyə malik, resursların birbaşa emalı ilə bağlı qədim yaşayış izləri tapılıb.
Alimlərin fikrincə, bu mağaranın minilliklər boyu davamlı istifadəsi həmin biliklərin nəsildən-nəslə ötürüldüyünü göstərir.
Samir
