Cənubi Venesuelada, Qviana yaylasında dünyanın ən hündür şəlaləsi olan Anxel şəlaləsinin kənarından töküldüyü Auyantepui adlı “göydəki ada” yerləşir. 

HİT.az “Hamuesgyemant.hu” saytına istinadən xəbər verir ki, Venesuela, Qayana və Braziliya ərazilərində bu cür təxminən 115 geoloji quruluş – tepuilər var. Onların düz zirvələri və yüzlərlə metr hündürlüyündə sıldırım qayaları unikal landşaft yaradır.

Tepuilərin süxurları Yer kürəsinin ən qədim dağ massivlərindən biri olan Qviana qalxanının tərkib hissəsidir. Milyonlarla il ərzində çaylar və yağışlar daha yumşaq süxurları tədricən aşındırıb, əsasən kvarsitdən ibarət daha sərt laylar isə eroziyaya davam gətirib. Beləliklə, düz zirvəli dağlar formalaşıb. Yüzlərlə metr hündürlük və demək olar ki, şaquli qayalıqlar səbəbindən bəzi ərazilərdə canlılar faktiki olaraq təcrid olunub və nəticədə zirvələrdə özünəməxsus bir dünya yaranıb.

Qviana yaylasının florasında yalnız bu ərazidə rast gəlinən endemik növlərin payı yüksəkdir. Burada həşəratlardan azot və fosfor əldə edən günəştutanlar və su zanbaqları da daxil olmaqla bir neçə ətyeyən bitki növü yaşayır.

Sanki başqa planetdə gəzinti

Tepuilərin səthi aşağıdakı tropik meşə ilə müqayisədə tamamilə fərqli mənzərə yaradır. Bitki örtüyü alçaqdır, bəzi qayalar tünd rəngli mikroorqanizmlərlə örtülüb, digər qayalara isə dəmir qırmızımtıl çalar verir. Çökəkliklərdə tünd rəngli su gölməçələri toplanır, buludlar isə çox vaxt o qədər aşağıdan keçir ki, görünüş məsafəsi bir neçə metrə qədər azalır.

Ən məşhur tepuilərdən bir neçəsi Venesueladakı Kanaima Milli Parkında yerləşir. Anxel şəlaləsinin 979 metr hündürlükdən töküldüyü Auyantepui də burada yüksəlir.

Müqəddəs məkanlar

Bu ərazi Avropalı tədqiqatçıların gəlişindən xeyli əvvəl məskunlaşıb. Yerli sakinlər tepuiləri müqəddəs dağlar hesab edir və bir çox rəvayətlərini qədim ruhlarla əlaqələndirirlər.

Tepuilərin əhəmiyyətli hissəsi hələ də tədqiqatçılar tərəfindən kifayət qədər öyrənilməyib. Müəyyən edilmiş təxminən 115 geoloji quruluş arasında faunası hərtərəfli araşdırılmamış tepuilər də var. Hətta bəzi dağ zirvələrinə və mağara sistemlərinin bir qisminə bioloqlar belə çata bilməyiblər.

Samir