Ontarionun şimal-qərbində yerləşən 223 saylı göl turşu yağışlarının təsirlərini araşdırmaq məqsədilə aparılan mühüm elmi eksperimentin məkanı olub. Tədqiqatçılar 17 il ərzində hər həftə gölə qəsdən kükürd turşusu əlavə edərək suyun kimyəvi tərkibini tədricən dəyişdiriblər.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "Antena3" yazıb.
1976–1993-cü illər arasında gölün pH göstəricisi 6,8-dən 5,2-yə düşüb. Alimlər bu dəyişikliklərin ekosistemə təsirini müşahidə ediblər.
223 saylı göl "Beynəlxalq Davamlı İnkişaf İnstitutu"nun (IISD) "Eksperimental göl zonası"nın tərkibinə daxildir. Ontarionun şimal-qərbində yerləşən bu ərazi elmi tədqiqatlar üçün ayrılmış 58 gölü və onların su hövzələrini əhatə edir.
Kükürd turşusu gölə hər həftə əlavə edilirdi. Bu üsul alimlərə turşuluğu kəskin şəkildə deyil, tədricən artırmağa imkan verib. Eksperimentin sonunda gölün pH göstəricisi 6,8-dən 5,2-yə enib.
"Bu dəyişikliklər şirin su ekosistemlərində trofik şəbəkələrin turşulaşmaya nə qədər həssas ola biləcəyini göstərdi. Şərait dəyişdikcə çoxsaylı balıq və onurğasız növləri yoxa çıxdı", – materialda qeyd olunur.
Alimlər 223 saylı göldə bəzi balıq növlərinin fiziki vəziyyətinin pisləşdiyini və onların reproduktiv uğurunun azaldığını müşahidə ediblər. Eyni zamanda, iri başlı buğa balığının populyasiyası demək olar ki, tamamilə yox olub.
Turşulaşmadan göl foreli də zərər çəkib. Qida mənbələrinin və ekosistemin şərtlərinin dəyişməsi bu balıq növünün sayının azalmasına səbəb olub. Beynəlxalq Davamlı İnkişaf İnstitutunun məlumatına görə, göl forelinin populyasiyası eksperimentdən əvvəlki səviyyənin yarısından da aşağıda qalıb və balıqlar daha yavaş böyüyür.
Eksperimentin ən mühüm nəticələrindən biri turşu əlavə edilməsinin dayandırılmasından sonra ortaya çıxıb. Bir neçə onillik ərzində göl suyunun kimyəvi tərkibi tədricən eksperimentdən əvvəlki vəziyyətə yaxınlaşıb.
Lakin ekosistemin canlı komponentləri əvvəlki vəziyyətinə eyni sürətlə qayıtmayıb.
"223 saylı göldə aparılan eksperimentdən sonra əldə edilən ən mühüm müşahidələrdən biri turşu əlavə edilməsinin dayandırılmasından sonra ortaya çıxdı. Gölün suyu nəhayət eksperimentdən əvvəlki vəziyyətə bənzər kimyəvi tərkibə qayıtdı. Lakin ekosistemin canlı komponentləri sadəcə əvvəlki vəziyyətinə qayıtmadı", – nəşr yazıb.
Alimlərin fikrincə, bu hadisə ekoloji bərpanın nə qədər mürəkkəb proses olduğunu göstərir. Bəzi növlərin və orqanizmlər arasındakı əlaqələrin bərpası ətraf mühitin özünün əvvəlki vəziyyətinə qayıtmasından xeyli daha uzun vaxt tələb edir.
Samir
