Portuqaliyanın Korvu adasında hər payız beş gecə ərzində küçə işıqları söndürülür. Bu addımın məqsədi elektrik enerjisinə qənaət etmək deyil, ilk uçuşlarını həyata keçirən dəniz quşlarının okeana təhlükəsiz çatmasına kömək etməkdir.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “The Guardian” nəşri məlumat yayıb.
Təxminən 450 nəfərin yaşadığı Korvu adasının qayalı sahillərində Atlantik tufanquşları (*Calonectris borealis*) yuva qurur. Həyatlarının böyük hissəsini açıq okean üzərində keçirən bu quşlar çoxalma dövründə quruya qayıdırlar. Balalar təxminən üç ay yuvada qaldıqdan sonra gecə vaxtı ilk uçuşlarına başlayaraq okeana doğru istiqamətlənirlər.
Quşlar yol tapmaq üçün ulduzlar da daxil olmaqla təbii gecə işığından istifadə edirlər. Lakin küçə lampaları və digər süni işıq mənbələri onların istiqaməti səhv salmasına səbəb olur. Nəticədə quşlar okean əvəzinə yaşayış məntəqələrinə uçur, binalara və digər maneələrə çırpılır, yaxud yerə düşürlər. Yerdən yenidən havaya qalxa bilməyən quşlar avtomobillərin altında qalmaq, yırtıcıların hücumuna məruz qalmaq və ya tükənmək nəticəsində ölə bilirlər.
Problem xüsusilə Azor adaları üçün aktualdır. Atlantik tufanquşlarının dünya populyasiyasının təxminən 75 faizi bu arxipelaqda yuva qurur.
Quşların xilası üçün başladılan təşəbbüs
Adada quşların kütləvi şəkildə tələf olması probleminə ilk dəfə 1991-ci ildə diqqət yetirilib. Bundan sonra yerli sakinlər könüllü xilasetmə aksiyalarına başlayıblar. Sonradan bu təşəbbüs digər adalara da yayılıb. 2019-cu ildən etibarən küçə işıqlarının bir neçə gecəlik söndürülməsi quşların qorunması proqramının mühüm hissəsinə çevrilib.
Bununla belə, adada elektrik enerjisi tamamilə kəsilmir. Təhlükəsizlik üçün zəruri olan işıqlandırma saxlanılır, sakinlərdən isə evlərindəki işıqları söndürmək tələb olunmur. Buna baxmayaraq, bir çox insan quşların istiqamətini itirməməsi üçün könüllü olaraq evlərində işıqlandırmanı azaldır.
Bu müddətdə könüllülər adanın yeganə yaşayış məntəqəsi olan Vila-du-Korvunun dar küçələrini gəzərək yerə düşmüş quşları axtarırlar. Tapılan quşlar havalandırma dəlikləri olan karton qutulara yerləşdirilir və ertəsi gün dəniz yaxınlığındakı təhlükəsiz ərazilərdə yenidən təbiətə buraxılırlar. Xilasetmə işlərinə təbiəti mühafizə mütəxəssisləri ilə yanaşı, yerli ailələr, gənclər və uşaqlar da qoşulurlar.
Məlumata görə, 2015-ci ildən bəri Azor adalarında 30 mindən çox gənc Atlantik tufanquşu xilas edilib. Onlardan təxminən 6 mini Korvuda xilas olunub. Portuqaliya hakimiyyətinin 1995-ci ildə başlatdığı SOS Cagarro proqramı arxipelaqın doqquz adasının hamısını əhatə edir. Portuqaliyanın ictimai yayımçısı RTP-nin məlumatına əsasən, proqram çərçivəsində indiyədək ümumilikdə 100 mindən çox quş xilas edilib. Təkcə 2025-ci ildə xilas edilən quşların sayı 7500-ü ötüb.
2026-cı il kampaniyası oktyabrın 15-dən noyabrın 15-dək davam edəcək. SPEA təbiəti mühafizə təşkilatı da Korvu daxil olmaqla bir neçə adada könüllü patrullar təşkil edir.
Mütəxəssislər gecə işıqlandırmasının azaldılmasını gənc quşların yerə düşməsinin qarşısını almağın ən təsirli üsullarından biri hesab edirlər. Onlar yerli hakimiyyət orqanlarını, müəssisələri və sakinləri quşların ilk uçuşlarını həyata keçirdikləri dövrdə gecə işıqlarından daha qənaətlə istifadə etməyə çağırırlar.
Samir
