Okeanın ortasında, heç bir fırtına əlaməti olmadan qəfil yaranan və səmaya qədər yüksələn nəhəng su divarları uzun illər boyu yalnız dənizçilərin qorxulu hekayələri kimi qəbul edilirdi. 

HİT.az xəbər verir ki, “Poseidon” kimi filmlərdə təsvir olunan səhnələr də çoxlarına sadəcə fantastika kimi görünürdü.

Lakin müasir okean elminin inkişafı bu “xəyali” dalğaların real olduğunu sübut edib. Araşdırmalar bu hadisələrin arxasındakı fiziki prosesləri aydınlaşdırır.

Elmi dünyada bu dalğaların real olaraq qəbul edilməsi 1995-ci ildə Şimal dənizindəki Draupner neft platformasında qeydə alınan hadisə ilə başladı. O zaman 25 metr hündürlüyündə nəhəng bir dalğa ölçüldü və bu, uzun illərin dənizçi hekayələrini elmi faktla təsdiqləyən ilk nümunə oldu.

Texnologiyanın inkişafı ilə tədqiqatçılar kosmosa yönəldi. 2001-ci ildən Avropa Kosmik Agentliyinin və 2024-cü ildə SWOT peykinin məlumatları göstərdi ki, 20–35 metr hündürlüyündə dalğalar fırtına mərkəzlərindən minlərlə kilometr uzaqda belə yarana bilir.

Corcia Tex Universitetindən Françesko Fedele və komandası 18 il ərzində 27 500-dən çox dalğa hadisəsini analiz edib. Nəticələr göstərir ki, bu nəhəng dalğalar iki əsas şəkildə formalaşır: ya fərqli sürətlə hərəkət edən dalğalar təsadüfən birləşir, ya da dalğa forması şaquli şəkildə deformasiya olunur. Bu zaman dalğanın hündürlüyü qəfil 20% və ya daha çox arta bilir.

Bu gün peyk müşahidələri göstərir ki, bu “qaçaq dalğalar” əvvəl düşünüləndən daha geniş yayılıb. Hətta “Queen Elizabeth 2” kimi böyük gəmilər belə bu hadisələrlə qarşılaşıb.

Alimlər gələcəkdə bu dalğaların harada və nə vaxt yaranacağını əvvəlcədən proqnozlaşdırmaq üçün sistemlər üzərində işləyir və dənizçilikdə ən böyük risklərdən birini daha idarəolunan hala gətirməyi hədəfləyirlər.

Samir