ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin 50 ildən artıq xidmət göstərmiş atom aviadaşıyıcısı "USS Nimitz" istismardan çıxarılmağa hazırlanır. Gəminin xidmətinin dayandırılmasının ilkin mərhələsi 562 milyon ABŞ dolları dəyərində qiymətləndirilir, lakin prosesin ümumi xərclərinin bundan xeyli yüksək olacağı gözlənilir.
HİT.az xəbər verir ki, "19FortyFive" nəşrinin məlumatına görə, "USS Nimitz" iyulun 9-da dörd aylıq yürüşdən sonra Norfolk hərbi-dəniz bazasına qayıdıb. Bu liman gəminin 2027-ci ilin mart ayında donanmanın tərkibindən tam çıxarılmasına qədər son bazası olacaq.
ABŞ-ın 2027-ci maliyyə ili üçün hərbi-dəniz büdcəsində ayrılmış vəsait aviadaşıyıcının tam sökülməsini əhatə etmir. Bu məbləğ yalnız ilkin mərhələyə – sistemlərin söndürülməsi, avadanlıqların demontajı, mayelərin çıxarılması, təhlükəli materialların təmizlənməsi və nüvə reaktorlarının yanacağının çıxarılmasına hazırlıq işlərinə yönəldiləcək.
Uzunluğu təxminən 333 metr, su tutumu isə 100 min tona yaxın olan "USS Nimitz" dünyanın ən böyük döyüş gəmilərindən biri hesab olunur. Gəmi iki nüvə reaktoru ilə təchiz edildiyi üçün onun utilizasiyası adi hərbi gəminin istismardan çıxarılmasından qat-qat mürəkkəbdir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, gəmini sadəcə metal qırıntısına çevirmək mümkün deyil. Demontajdan əvvəl silah sistemləri, aviasiya avadanlıqları, elektronika, məxfi materiallar və digər gəmilərdə istifadə oluna biləcək komponentlər çıxarılmalıdır.
Ən mürəkkəb mərhələlərdən biri nüvə enerji qurğusunun təhlükəsiz şəkildə sökülməsidir. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri Nüvə Reaktorları İdarəsinin nəzarəti altında işlənmiş nüvə yanacağını çıxarmalı, radiasiya yoxlamaları aparmalı və reaktor bölmələrini təhlükəsiz daşınma və basdırılma üçün hazırlamalıdır.
ABŞ hərbçilərinin sözlərinə görə, atom aviadaşıyıcısının istismardan çıxarılması bir neçə mərhələdən ibarətdir. Əvvəlcə gəmi yanacaqdan, silahlardan və təhlükəli materiallardan tam təmizlənərək təhlükəsiz korpusa çevrilir. Yalnız bundan sonra genişmiqyaslı utilizasiya işlərinə başlanılır.
Prosesin illərlə davam edəcəyi gözlənilir. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin qiymətləndirməsinə əsasən, "USS Nimitz" üzərində işlər 2030-cu ildən sonra da davam edə bilər. Utilizasiya prosesinin yekun başa çatacağı tarix isə hələ müəyyən edilməyib.
ABŞ donanması üçün ilk böyük sınaq digər atom aviadaşıyıcısı olan "USS Enterprise"ın utilizasiyası olacaq. Bu layihənin nəticələri "Nimitz" sinfinə aid bütün 10 gəminin gələcək sökülməsi üçün texnoloji əsas rolunu oynayacaq.
İlkin hesablamalara görə, "USS Enterprise"ın tam utilizasiyası seçiləcək yanaşmadan asılı olaraq 750 milyon ilə 1,4 milyard ABŞ dolları arasında vəsait tələb edə bilər. "USS Nimitz" fərqli konstruksiyaya və cəmi iki reaktora malik olsa da, onun demontajı da ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri üçün böyük mühəndislik layihəsi hesab olunur.
ABŞ artıq "Nimitz" sinifli aviadaşıyıcıların istismardan çıxarılması və utilizasiyası üzrə xüsusi proqram hazırlayıb. Proqramda qeyd olunur ki, bu, uzun illər davam edəcək, mühəndislərin, ixtisaslaşmış gəmiqayırma müəssisələrinin və ciddi ekoloji tələblərin yerinə yetirilməsini tələb edən genişmiqyaslı layihədir.
"USS Nimitz" 1975-ci ildə ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin tərkibinə daxil edilib və eyniadlı atom aviadaşıyıcıları sinfinin ilk gəmisi olub. Yarım əsrdən artıq xidmət dövründə o, çoxsaylı hərbi əməliyyatlarda iştirak edib və ABŞ-ın dəniz gücünün simvollarından birinə çevrilib.
Mətn ümumilikdə keyfiyyətlidir. Yalnız bir neçə faktoloji və üslub dəqiqləşdirməsi tövsiyə olunur.
Samir
