Alimlər təxminən 99 milyon il əvvəl, dinozavrlar dövründə yaşamış yeni həşərat növü aşkar ediblər. Onun qalıqları ağac qatranından əmələ gələn kəhrəbada qorunub və ən diqqətçəkən xüsusiyyəti ağız orqanlarının bədənindən demək olar ki, iki dəfə uzun olmasıdır.
HİT.az xəbər verir ki, İsraildəki Ştaynhardt Təbiət Tarixi Muzeyinin alimləri tərəfindən aşkar edilən yeni növ Cretodorus noonoo, qısaca isə Noo-Noo adlandırılıb. Həşərat adını uşaqlar üçün məşhur “Teletubbies” serialındakı uzun və elastik boruya malik Noo-Noo adlı mehriban tozsorandan götürüb.
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, qədim həşəratın qeyri-adi dərəcədə uzun və elastik ağız orqanları ağacların qabığındakı dərin çat və yarıqlara çatmağa imkan verib. Beləliklə, digər həşəratların əlçatan olmadığı qida mənbələrindən istifadə edə bilib.
Yeni növ qədim Neazoniidae fəsiləsinə aid edilib. Bu həşərat qrupunun 13 nümunəsi Myanma kəhrəbasında qorunub saxlanılıb.
Alimlərin fikrincə, Noo-Noo-nun ağız orqanlarının səthi çoxsaylı qırışlarla örtülüb. Bu quruluş onları elastik saxlayır və sıxılmasının qarşısını alırdı. Tədqiqatçılar bunu elastik içki borusunun və ya büzməli şlanqın quruluşuna bənzədirlər.
Ehtimal olunur ki, həşərat bu orqanlardan ağac şirəsini əldə etmək üçün deşmə və sorma prinsipi ilə istifadə edib.
Bəzi kəhrəba nümunələrində ağız orqanlarının əyilmiş vəziyyətdə qorunması da onların canlı vaxtı elastik olduğunu göstərən əlavə sübut kimi qiymətləndirilir.
Ağız orqanının ucunda iki yivli hissə də aşkar edilib. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu hissələr qidalanma zamanı açılaraq orqanın ağac qabığındakı çatın divarlarına bərkidilməsinə kömək edib. Onların iş prinsipi genişlənərək dəliyə bərkidilən dübelə bənzədilir.
Müasir qohumlarında belə quruluşa rast gəlinmir. Bu isə həmin xüsusiyyətin zamanla təkamül prosesində yoxa çıxmış xüsusi uyğunlaşma ola biləcəyini göstərir.
Tədqiqatçılar Noo-Noo-nun kəşfinin Təbaşir dövrünün meşələrinin necə göründüyünü və ekosistemlərin necə fəaliyyət göstərdiyini daha yaxşı anlamağa kömək edə biləcəyini bildirirlər.
Həmin dövrdə bir-birindən fərqli bir neçə həşərat qrupunda qidalanmağa imkan verən oxşar büzməli strukturların meydana gəldiyi məlumdur. Alimlər bunun qalın qabıqlı ağacların üstünlük təşkil etdiyi qədim meşələrdə dərin toxumalara çata bilən həşəratlar üçün əlavə imkanlar yaratması ilə bağlı ola biləcəyini düşünürlər.
Ştaynhardt Təbiət Tarixi Muzeyinin əməkdaşı Leonidas-Romanos Davranoglu bildirib ki, Noo-Noo-nun aşkarlanması dinozavrlar dövründəki həşərat dünyasına nəzər salmaq üçün mühüm imkan yaradır.
Alimin sözlərinə görə, bu, sadəcə elmə əvvəllər məlum olmayan yeni bir həşərat növünün kəşfi deyil. Onun qeyri-adi qidalanma orqanı milyonlarla il əvvəl mövcud olmuş ekosistemlərin quruluşu və canlıların həmin mühitə necə uyğunlaşdığı barədə yeni məlumatlar verir.
Samir
