Alimlər təxminən 237 milyon il əvvəl okeanda yaşamış qeyri-adi amfibiyanın fosillərini araşdıraraq onun həyat tərzi ilə bağlı yeni məlumatlar əldə ediblər. Gerrothorax maritimus adlandırılan bu canlı təxminən 90 santimetr uzunluğunda olub və bədəni sümük zirehlə örtülüb. Tədqiqatçılar onun dənizin dibində pusqu quraraq ovunu ağız boşluğuna sorma yolu ilə tutduğunu ehtimal edirlər.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “The Independent” qəzeti məlumat yayıb.

Kaliforniya Universiteti (Devis), Pekin Universiteti və Quycou əyalətinin Geologiya Muzeyinin alimlərinin iştirak etdiyi araşdırmanın nəticələri “Nature Ecology & Evolution” jurnalında dərc olunub. Tapıntı amfibiyaların təkamül tarixində mühüm əhəmiyyət daşıyır. Çünki müasir amfibiyaların əksəriyyəti duzlu suda yaşamağa uyğunlaşmayıb və onların tamamilə dəniz mühitində daimi yaşamasına dair təsdiqlənmiş nümunə məlum deyil.

Sümük zirehi onu yırtıcılardan qoruyurdu

Fosillər əsasında müəyyən edilib ki, Gerrothorax maritimus yastı, diskəbənzər bədən quruluşuna malik olub. Təxminən 90 santimetr uzunluğundakı bu canlı müasir nəhəng salamandralarla müqayisə edilə biləcək ölçüdə olsa da, bədəni daha enli və yoğun olub.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, onun bədənini örtən sümük zireh ixtiozavrlar kimi iri dəniz yırtıcılarından qorunmağa kömək edə bilərdi.

Alimlərin ehtimalına görə, bu amfibiya dənizin dibində hərəkətsiz dayanaraq ovunu gözləyirdi. Yaxınlıqdan uyğun canlı keçəndə isə qəfil ağzını açaraq onu içəri çəkirdi. Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Kaliforniya Universitetinin professoru Ryosuke Motani bu üsulu müasir dibdə yaşayan xalça köpəkbalıqlarının ovlanma davranışı ilə müqayisə edib.

Duzlu suda yaşamağın sirri nə idi?

Müasir amfibiyaların dəniz mühitində yaşamasını çətinləşdirən əsas amillərdən biri onların dərisinin xüsusiyyətləridir. Dəri suyu udmağa və qaz mübadiləsinə imkan versə də, orqanizmdə duz balansının tənzimlənməsini çətinləşdirir.

Tədqiqatçılar Gerrothorax maritimusun bu məhdudiyyəti necə aşdığını hələ dəqiq müəyyənləşdirə bilməyiblər. Onların fikrincə, sümük zirehinin suyun dəri vasitəsilə daxil olmasını azaltması və heyvanın qəlsəmələrinin artıq duzun xaric edilməsində rol oynaması mümkün olub. Lakin bunlar hələlik təsdiqlənməmiş fərziyyələrdir.

Fosillər onun həqiqətən okeanda yaşadığını göstərir

Alimlər iki skeleti dərin dəniz mənşəli çöküntülərdə aşkar ediblər. Fosillərin barmaqlar və ətraflar da daxil olmaqla, demək olar ki, bütöv qalması diqqət çəkib. Tədqiqatçılara görə, bu, heyvanların qurudan dənizə sürüklənmədiyini, böyük ehtimalla yaşadıqları mühitin yaxınlığında öldüklərini göstərir.

Fosillər üzərində aparılan geokimyəvi təhlil də bu ehtimalı gücləndirib. Sümüklərdəki stronsium izotoplarının nisbəti son Trias dövründə okeanlar üçün xarakterik göstəricilərə uyğun olub.

Alimlər hesab edirlər ki, bu kəşf qədim amfibiyaların təkamülünü və bəzi növlərin müasir nümayəndələrinin yaşaya bilmədiyi mühitlərə necə uyğunlaşdığını daha yaxşı anlamağa kömək edəcək.

Samir