İspaniyanın şimal-qərbində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı təxminən 2 min il yaşı olan qranit daş aşkarlanıb. Daşın hər iki üzündə fərqli simvolların həkk edilməsi alimlər qarşısında yeni suallar yaradıb.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “The Daily Galaxy” nəşri məlumat yayıb.

Qalisiya bölgəsində, A-Quarda şəhəri yaxınlığındakı Kastro-du-Piku-da-Bandeira qədim yaşayış məskənində çalışan tədqiqatçılar daşı böyük dairəvi tikilinin qalıqları arasında tapıblar. Maraqlıdır ki, daşın üzərindəki təsvirlər yalnız arxeoloqlar onu çevirdikdən sonra üzə çıxıb.

Daşın iki üzündə fərqli simvollar

Daşın bir tərəfində üç qıvrılmış şüadan ibarət triskelion təsviri, digər tərəfində isə mənası hələ müəyyənləşdirilməyən daha kobud işlənmiş petroqlif var.

Triskelion qədim Avropa incəsənətində, xüsusilə kelt mədəniyyətində rast gəlinən simvollardan biridir. Onun üç spiral və ya əyri şüası mərkəzi nöqtədən əks istiqamətdə yayılır. Tədqiqatçıların sözlərinə görə, daşın bu üzündəki təsvir yüksək ustalıqla hazırlanıb və yaxşı vəziyyətdə qorunub. Bunun səbəbi onun dağılan tikilinin qalıqları altında qalması ola bilər.

Digər tərəfdəki petroqlif isə həm icra texnikasına, həm də görünüşünə görə fərqlənir. Bölgədə buna bənzər nümunələrin indiyədək aşkarlanmaması tapıntını daha da maraqlı edir.

Simvollar eyni dövrdə yaradılıb?

Arxeoloqların əsas suallarından biri təsvirlərin eyni vaxtda, yoxsa müxtəlif dövrlərdə həkk edilməsidir. Ehtimallara görə, daş əvvəlcə bir məqsədlə hazırlanıb, daha sonrakı nəsillər tərəfindən dəyişdirilərək yenidən istifadə oluna bilər.

Tədqiqatçılar Portuqaliyanın Briteyruş yaşayış məntəqəsindəki Dəmir dövrünə aid termal kompleksdə tapılmış başqa bir daşla da müqayisə aparırlar. Həmin nümunənin arxa tərəfində də sirli petroqlif mövcuddur. Lakin alimlər bu oxşarlığın daşların eyni mənşəyə və ya təyinatına malik olduğunu sübut etmədiyini vurğulayırlar.

Triskelion simvoluna Pireney yarımadasının şimal-qərbindəki qədim tikililərdə və bəzəkli daşlarda da rast gəlinir. Bəzi tarixçilər bu təsvirləri Günəş, səma hadisələri və ya qədim dini inanclarla əlaqələndirirlər. Bununla belə, simvolun dəqiq mənası hələ də mübahisəlidir.

Qazıntılar davam edir

Məlumata görə, daşın tapıldığı tikili eramızdan əvvəl I əsrdən eramızın I əsrinədək istifadə olunub. Ərazidə Roma amforalarının parçaları, daş lövhələr və digər qədim əşyalar da aşkarlanıb.

Diqqətçəkən məqamlardan biri isə tikilinin hələ yarıdan az hissəsinin qazılmasıdır. Bu səbəbdən arxeoloqlar qarşıdakı tədqiqatlar zamanı yeni tapıntıların üzə çıxacağını istisna etmirlər.

Samir