C vitamininin yeni xərçəng əleyhinə xüsusiyyəti aşkarlandı

SAĞLAMLIQ
19:19 / 19.11.2026
41

C vitamini mədədə potensial kanserogen maddələrin yaranmasını azalda bilər. Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, bu vitamin nitrat və nitrit tərkibli qidaların həzmi zamanı zərərli birləşmələrin əmələ gəlməsini zəiflətmək qabiliyyətinə malikdir.

HİT.az xəbər verir ki, bu nəticəyə Kanadanın Vaterloo Universitetinin alimləri gəlib. Araşdırma “Journal of Theoretical Biology” jurnalında dərc olunub.

Nitrat və nitritlər əsasən bekon, salyami kimi emal olunmuş ət məhsullarında, eləcə də bəzi tərəvəzlərdə mövcuddur. Orqanizmə daxil olan nitratlar ağız boşluğundakı bakteriyaların təsiri ilə nitritlərə çevrilə bilir. Daha sonra mədənin turş mühitində nitritlər müəyyən kimyəvi reaksiyalarda iştirak edir və nəticədə N-nitrozo birləşmələri yaranır. Bu maddələrin bəziləri potensial kanserogen hesab olunur.

Alimlər orqanizmdə yeməkdən sonra baş verən prosesləri araşdırmaq üçün dinamik riyazi model hazırlayıblar. Modeldə nitrat və nitritlərin tüpürcək, mədə, nazik bağırsaq və qan vasitəsilə hərəkəti, həmçinin qida qəbulundan sonra mədənin turşuluğunda baş verən dəyişikliklər nəzərə alınıb.

Hesablamalar göstərib ki, C vitamini nitrozlaşma reaksiyalarını zəiflədə və potensial zərərli birləşmələrin yaranmasını azalda bilər. Xüsusilə vitaminin qəbul vaxtı diqqət çəkib. Modelə əsasən, C vitamini əlavələrinin yeməkdən qısa müddət sonra qəbulu bu maddələrin əmələ gəlməsini müəyyən qədər azalda bilər.

Maraqlıdır ki, C vitamini bəzi nitratla zəngin qidalarda, o cümlədən yarpaqlı tərəvəzlərdə də təbii şəkildə mövcuddur. Tədqiqatın müəlliflərindən Qordon MakNikola hesab edir ki, qidalanmada bu vitaminin olması nitrat və nitritlərin xərçənglə əlaqəsinə dair əvvəlki araşdırmalarda əldə edilən ziddiyyətli nəticələri qismən izah edə bilər.

Bununla belə, alimlər vacib bir məqama diqqət çəkirlər: araşdırma klinik sınaqlara deyil, kompüter modelləşdirilməsinə əsaslanır. Buna görə də C vitamininin qəbulunun birbaşa xərçəng riskini azaltdığı hələ sübuta yetirilməyib. Nəticələr yalnız mümkün bioloji mexanizmi göstərir və bu təsirin təsdiqlənməsi üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var.

Samir

0