Tarixdən əvvəlki sürünənlərdə valideyn qayğısının mürəkkəb formalarına işıq salan fosil dişləri üzərində aparılan yeni bir araşdırmaya görə, bəzi dinozavrlar balalarını yetkinlərindən daha yumşaq və daha qidalı qida ilə bəsləmiş ola bilərlər.

HİT.az xəbər verir ki, “The Independent” nəşrinin yazdığına görə, bu nəticə fosil dişlərin yeni analizi əsasında əldə edilib və tarixöncəsi sürünənlərdə mürəkkəb valideyn qayğısına dair yeni məlumatlar ortaya çıxarır.

“Əvvəllər alimlər düşünürdülər ki, gənc dinozavrlar daha kiçik qida ilə qidalanırdı: yırtıcı növlər həşəratlarla, ot yeyənlər isə cavan bitkilər və meyvələrlə. Lakin balaların qidasının böyüklərdən nə qədər fərqləndiyi tam aydın deyildi”, deyə “Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology” jurnalında dərc olunan araşdırmada bildirilir.

Yeni analiz, təxminən 75–80 milyon il əvvəl yaşamış ördəkburun dinozavr Maiasaura peeblesorum-un fosil dişləri üzərində aparılıb və gənc ot yeyən dinozavrların nə ilə qidalandığını müəyyən etməyə kömək edib.

Qeyd olunur ki, Maiasaura iri, sürü halında yaşayan və yüksək sosial davranış nümayiş etdirən ot yeyən dinozavrlar olub. Dişlərin aşınmasının detallı analizi göstərib ki, gənc fərdlərdə qidanın əzilməsinə dair izlər üstünlük təşkil edir, böyüklərdə isə daha sərt bitkilərin kəsilməsi və çeynənməsi ilə bağlı izlər müşahidə olunur.

Tədqiqatçıların fikrincə, bu, böyüklərin balalara daha yumşaq və zülalla zəngin qida gətirdiyini, özlərinin isə daha sərt və az qidalı bitkilərlə qidalandığını göstərir.

Alimlər hesab edirlər ki, bu davranış çox qədimdir və hətta müasir quşlardan xeyli əvvəl formalaşmış ola bilər. Araşdırmanın müəlliflərindən Con Hantır bildirib:

“Bizim tədqiqat göstərir ki, belə valideyn qayğısı forması çox daha erkən dövrdə – bəlkə də dinozavrların təkamülünün başlanğıcında yaranmış ola bilər”.

Alimlərin hesablamalarına görə, gənc Maiasaura daha çox qidalı və az lifli yeməklərlə, o cümlədən meyvələrlə qidalanırdı, böyüklər isə yüksək lif tərkibli sərt bitkiləri yeyirdi.

Bu qidalanma fərqinin dinozavrların həyatının ilk ilində sürətli böyüməsini təmin etdiyi düşünülür.

Maiasaura dişlərindəki aşınma izləri müasir ot yeyən məməlilərin – atların, inəklərin və antilopların diş izlərinə bənzəyir. Gənc dinozavrlarda isə bu izlər daha çox yumşaq qida ilə qidalanan tapirlərin diş izlərinə oxşayır.

Alimlər həmçinin hesab edirlər ki, böyümə mərhələsinə görə qidanın dəyişməsi dinozavrların inkişafında mühüm rol oynayıb.

Bundan əlavə, araşdırma dinozavrların balalarını qismən həzm olunmuş qida ilə qidalandıra biləcəyinə də işarə edir – bu, müasir quşlarda da müşahidə olunur.

Gənc fərdlərin həmçinin yuvadan çıxaraq kiçik qida və meyvələri özləri axtara bildiyi, bəzi müasir ot yeyən kərtənkələlər kimi davranış sərgilədiyi ehtimal edilir.

Alimlər bildirirlər ki, yumurtadan çıxandan sonra ilk həftələrdə dinozavr balaları valideynlərindən ciddi şəkildə asılı idi.

“Biz hələ yaxın qohum dinozavrlar arasında onların davranışı barədə çox şey öyrənməliyik”, deyə doktor Hantır vurğulayıb.

Tədqiqat müəlliflərinin qənaətinə görə, Maiasaura çox güman ki, müasir quşlara bənzər çoxalma strategiyasına malik olub: böyüklər balalara özlərinin istehlak etdiyindən daha yüksək zülal tərkibli qida gətirərək onların sürətli böyüməsini təmin ediblər.

Samir