Bəzi insanlar daim həyatın onlara qarşı ədalətsiz olduğunu və bütün problemlərin başqalarının ucbatından yarandığını düşünürlər. Psixoloqlar bildirirlər ki, belə mövqe zamanla qurban psixologiyasına çevrilə bilər. Bu halda insan öz qərarlarına və həyatında baş verənlərə görə məsuliyyətdən yayınmağa başlayır.

HİT.az xəbər verir ki, “YourTango” nəşri belə düşüncə tərzinə sahib insanların gündəlik həyatda tez-tez istifadə edə biləcəyi 11 ifadəni açıqlayıb.

“Bu mənim günahım deyil”

Səhvlər hər kəsin başına gələ bilər və baş verənlərə görə insanın həqiqətən məsuliyyət daşımadığı hallar da var. Lakin insanın öz məsuliyyət payını belə daim inkar etməsi vəziyyəti dəyişmək üçün başqa nə edə biləcəyini anlamağa mane olur.

Əksinə, səhvlərini etiraf etmək insana öz həyatına daha çox nəzarət etdiyini hiss etməyə kömək edir.

“Niyə bu həmişə mənim başıma gəlir?”

Bu ifadə insanın həyatın daim qarşısına problemlər çıxardığına, digər insanların isə guya daha rahat yaşadığına inanmasından xəbər verə bilər.

Problem ondadır ki, belə yanaşma insanın öz hərəkətlərini təhlil etməsinə imkan vermir. Müəyyən vəziyyət daim təkrarlanırsa, nəyi dəyişməyin mümkün olduğu barədə düşünmək lazımdır.

“Bununla bağlı heç nə edə bilmərəm”

İnsan özünü heç nəyin ondan asılı olmadığına inandırdıqda, əslində vəziyyəti dəyişmək cəhdindən imtina edir.

Hətta şərtlər həqiqətən çətin olsa belə, tamamilə aciz olduğuna özünü inandırmaq əvəzinə, nəyi öz nəzarətində saxlaya biləcəyinə diqqət yetirmək daha faydalıdır.

“Hamı mənə qarşıdır”

Ətrafındakı hər kəsin ona düşmən münasibət bəslədiyini düşünmək mənfi təcrübədən, rədd edilməkdən və ya güclü stressdən sonra yarana bilər.

Neyropsixoloq Sanam Hafiz izah edib ki, bu cür düşüncələr əlverişsiz həyat hadisələrinin öhdəsindən gəlməyin bir üsulu ola bilər.

Onun sözlərinə görə, yaşanan emosiyalar məntiqi düşüncəni üstələyə və güclü psixoloji gərginliyə səbəb ola bilər. Stressin təsiri altında insanın düşüncəsi hər zaman rasional və sağlam olmur.

“Mən dəyişə bilmərəm”

Bu ifadə məğlubiyyət hissini əks etdirir. İnsan öz çatışmazlıqlarını və ya mürəkkəb həyat şəraitini dəyişdirilməsi mümkün olmayan vəziyyət kimi qəbul etməyə başlayır.

Lakin dəyişməyin mümkün olmadığına inanmaq özü inkişafın qarşısında maneəyə çevrilə bilər.

“Bu mənim üçün çox çətindir”

Bəzən bu sözlərin arxasında həqiqi mümkünsüzlük deyil, uğursuzluq, tənqid və ya gözləntilərə cavab verməmək qorxusu dayanır.

Karyera məsləhətçisi Syuzan Pepperkorn qeyd edib ki, qorxunun arxasında çox vaxt nəyisə səhv etmək və ya gülünc görünmək narahatlığı dayanır.

“Məndə heç vaxt heç nə alınmır”

Dəfələrlə uğursuzluqla üzləşən insan sonrakı bütün cəhdlərinin də uğursuzluğa məhkum olduğuna inanmağa başlaya bilər.

Lakin uğursuz nəticə mütləq son məğlubiyyət demək deyil. Mənfi təcrübəyə daim fokuslanmaq yalnız irəliləməyə mane ola bilər.

“İnsanlar həmişə məndən istifadə edirlər”

Bəzi hallarda bu fikrin real əsası ola bilər. Əgər insan mütəmadi olaraq başqalarının onun şəxsi sərhədlərini pozması ilə qarşılaşırsa, problem aydın sərhədlərin müəyyən edilməməsi ilə bağlı ola bilər.

Belə vəziyyətdə “yox” deməyi və qəbuledilməz davranış barədə açıq şəkildə danışmağı öyrənmək vacibdir.

“Məni heç kim heç vaxt dəstəkləmir”

Tənhalıq hissi tamamilə real ola bilər. Lakin yaxın insanların prinsipial olaraq kömək etmək istəmədiyinə inanmaq bəzən insanlar arasındakı məsafəni daha da artıra bilər.

Mütəxəssislər ehtiyaclar barədə birbaşa danışmağı tövsiyə edirlər. Çünki digər insanlar hər zaman hansı dəstəyin gözlənildiyini özləri təxmin edə bilmirlər.

“Sadəcə bəxtim gətirmir”

Bu ifadə bütün uğursuzluqları yalnız təsadüflə, başqalarının nailiyyətlərini isə bəxtlə izah etməyə imkan verir.

Lakin belə yanaşma insanı gələcəyinə təsir etmək imkanından məhrum edə bilər. Bütün nəticələr bəxtdən asılı deyil – bir çox şeyi insanın səyləri, qərarları və əzmkarlığı müəyyən edir.

“Mən bunu istəməmişdim”

Təbii ki, həyatda insanın əvvəlcədən görə bilmədiyi və seçmədiyi hallar baş verir. Lakin bu ifadəni daim təkrarlamaq bütün çətinliklərin şəxsi nəzarətdən kənarda olduğuna dair düşüncəni möhkəmləndirə bilər.

Arzuolunmaz nəticəni yalnız inkar etmək əvəzinə, bu təcrübənin insana nə öyrədə biləcəyini və gələcəkdə oxşar vəziyyətin təkrarlanmasının qarşısını necə almağın mümkün olduğunu düşünmək daha faydalıdır.

Samir