İlk insanların beyni avstralopiteklərlə müqayisədə əsasən alın payları hesabına deyil, beyincik və beynin arxa hissələrinin böyüməsi nəticəsində inkişaf edib. Bu nəticə insan beyninin təkamülü ilə bağlı mövcud təsəvvürləri yenidən nəzərdən keçirməyə əsas verir.

HİT.az xəbər verir ki, Yaponiyanın Tokio və Naqoya universitetlərinin alimləri tərəfindən aparılan araşdırma Nature jurnalında dərc olunub.

Tədqiqatçılar 2 milyondan 1,5 milyon ilədək yaşı olan yeddi qədim kəllə sümüyünü araşdırıblar. Nümunələr arasında avstralopiteklərə, bacarıqlı insana (Homo habilis) və əməkdar insana (Homo ergaster) aid kəllələr də olub. Alimlər müasir insanların, şimpanzelərin və makakaların beyin görüntülərindən istifadə edərək qədim insan əcdadlarının beyninin 39 strukturunu yenidən modelləşdiriblər.

Nəticələr göstərib ki, Homo ergaster növündə beyinciyin arxa hissəsi Homo habilis ilə müqayisədə təxminən iki dəfə böyük olub. Eyni zamanda, beynin gicgah-təpə bölgəsinin inkişafı davam edib. Müasir insanlarda bu sahə ünsiyyət və alətlərdən istifadə kimi bacarıqlarla əlaqələndirilir.

Maraqlı məqam isə odur ki, araşdırılan növlərdə alın paylarının nisbi ölçüsü şimpanzelərdəki göstəricilərlə uyğun gəlib. Bu, beynin həmin hissəsinin müasir insana xas şəkildə yenidən qurulmasının daha sonrakı mərhələdə, insanların Afrikadan ilk köçündən sonra baş vermiş ola biləcəyini göstərir. Alimlər həmin dövrü təxminən 1,7–1,5 milyon il əvvələ aid edirlər.

Beyinciyin böyüməsi də təkamüldə mühüm rol oynamış ola bilər. Ənənəvi olaraq hərəkətlərin koordinasiyasına cavabdeh sayılan beyincik, xüsusilə əllərin dəqiq idarə olunması üçün vacibdir. Bu qabiliyyət isə daş alətlərin hazırlanmasında əhəmiyyət daşıyıb. Bundan başqa, beyinciyin nitq və işçi yaddaş kimi idrak proseslərində də iştirak etdiyi məlumdur.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, yeni yanaşma qədim kəllələrin daxili quruluşunu təhlil etməklə beynin təkamülünü daha dəqiq öyrənməyə imkan verir. Çünki beyin toxuması fosilləşmədiyindən alimlər əcdadların beyin quruluşunu əsasən kəllənin daxili səthindən alınan modellər əsasında bərpa edirlər.

Samir