NASA Antarktidada nəhəng kəllə sümüyünə bənzəyən ada görüntülədi – Buzlaqlar əriyir

DÜNYA
15:40 / 20.11.2026
42

NASA-nın peyk görüntüləri Antarktida sahillərində yerləşən Veqa adasında maraqlı təbii mənzərəni üzə çıxarıb. Yuxarıdan baxdıqda gülümsəyən kəllə sümüyünü xatırladan relyef forması diqqət çəksə də, görüntülərin əsas əhəmiyyəti bölgədə buz örtüyünün sürətlə azalması ilə bağlıdır.

HİT.az xəbər verir ki, Veqa adası Antarktida yarımadasının şərqində, Ueddell dənizində yerləşir. NASA-nın “Landsat 9” peyki üzərindəki OLI kamerası tərəfindən 22 mart 2025-ci il və 10 oktyabr 2026-cı ildə çəkilmiş görüntülər adadakı dəyişiklikləri aydın göstərir.

Kəllə formasında görünüş necə yaranıb?

Adanın qeyri-adi silueti tamamilə təbii geoloji və buzlaq formalarının birləşməsindən yaranıb. Buzlaqların arasından yüksələn qayalı zirvə kəllənin boş göz çuxurunu xatırladır. Buzlaq kənarında toplanan daş və torpaq qatı isə ağız xəttinə bənzəyir. Şeytan körfəzi buzlağı da bu təsvirin alt çənəsini formalaşdırır.

Lakin peyk görüntülərində daha narahatedici mənzərə də əks olunub. 2025-ci ilin martında qarla örtülü olan ərazilərin böyük hissəsi 2026-cı ilin oktyabrına qədər qar örtüyünü itirib. Nəticədə alt qatdakı tünd rəngli buz kütlələri üzə çıxıb.

Qış mövsümü buzlaqlara mənfi təsir göstərib

Nichols Kollecinin buzlaqşünası Mauri Pelto bildirib ki, xüsusilə iyun ayında müşahidə edilən qeyri-adi isti qış şəraiti qar örtüyünün azalmasında mühüm rol oynayıb. Onun sözlərinə görə, qış ərzində əraziyə az miqdarda yeni qar yağıb, mövcud qarın bir hissəsi güclü küləklərlə sovrulub, digər hissəsi isə sublimasiya nəticəsində birbaşa su buxarına çevrilərək yox olub.

Mütəxəssis açıqda qalan tünd rəngli buzların əlavə risk yaratdığına diqqət çəkib. Təzə qar Günəş şüalarının böyük hissəsini əks etdirdiyi halda, tünd buz səthi daha çox günəş enerjisi udur. Bu isə temperaturun yüksəldiyi və gün işığının artdığı yay aylarında buzlaqların əriməsini sürətləndirə bilər.

Pelto yaz fırtınaları nəticəsində əraziyə düşəcək nazik qar qatının prosesi müvəqqəti ləngidə biləcəyini bildirib. Bununla belə, ərimə davam edərsə, adanın hazırda diqqət çəkən qeyri-adi görünüşü də dəyişə bilər.

Buz itkisi onilliklərdir davam edir

Veqa adasındakı buzlaqlar 1982-ci ildən peyk məlumatları və hava fotoşəkilləri vasitəsilə izlənilir. Burada müəyyən edilmiş 29 buzlaqdan bir çoxunun kütləsi son onilliklərdə nəzərəçarpacaq dərəcədə azalıb. Xüsusilə Şeytan körfəzi buzlağı 1998-1999-cu illərin yay mövsümündən etibarən daha ətraflı müşahidə olunur. Buz kütləsinin azalması nəticəsində ərazidəki ana süxurlar getdikcə daha çox üzə çıxır.

Veqa adası yalnız buzlaqlarla bağlı deyil, tarixi hadisələrlə də tanınır. 1901-1903-cü illərdə İsveç Antarktida ekspedisiyası zamanı tədqiqatçıların gəmisi buz kütlələri tərəfindən əzilərək sıradan çıxıb. Ekspedisiya üzvləri üç qrupa bölünərək sərt Antarktida qışını müxtəlif ərazilərdə keçirməli olublar.

1903-cü ilin yazında iki qrup adanın hazırda “kəllənin alnı”na bənzəyən Keyp Vel-met ərazisində yenidən bir araya gəlib. Daha sonra onlar Argentina ekspedisiyasının üzvləri tərəfindən xilas ediliblər.

Samir
 

0