Binqemton Universitetinin alimləri müəyyən ediblər ki, yaddaşda nəzərəçarpan dəyişikliklər artıq orta yaş dövründə, təxminən 50 yaşda başlaya bilər. Yaş artdıqca məlumatların yadda saxlanılması və xatırlanmasında iştirak edən beyin fəaliyyət nümunələri dəqiqliyini itirir və bu, insanın xatirələrin təfərrüatlarını düzgün əlaqələndirməsini çətinləşdirir.
HİT.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri “Cerebral Cortex” jurnalında dərc olunub.
Araşdırmada 61 nəfər iştirak edib: 18-30 yaş arasında 17 könüllü, 50-60 yaş arasında 21 nəfər və 61-74 yaş arasında 23 iştirakçı. Sınaq iştirakçılarına müəyyən əşyalar və ya səhnələrlə əlaqələndirilmiş üz şəkilləri göstərilib. Fasilədən sonra onlar bir neçə tanış görüntü arasından düzgün cütü seçməli olublar. Bu test assosiativ yaddaşı — hansı hadisə və ya obyektlərin bir-biri ilə əlaqəli olduğunu yadda saxlamaq qabiliyyətini qiymətləndirməyə imkan verib.
Yaddaşın dəqiqliyi yaş artdıqca tədricən azalıb. Gənc iştirakçılar düzgün əlaqələri daha yaxşı xatırlayıblar, orta və yaşlı qruplarda isə səhvlərin sayı daha çox olub. Bununla belə, iki yaşlı qrup arasında ümumi dəqiqlik baxımından əhəmiyyətli fərq aşkarlanmayıb.
Tədqiqatçılar eyni zamanda funksional MRT vasitəsilə xatirələrin formalaşması və bərpasında iştirak edən beyin sahəsi olan hipokampın fəaliyyətini də araşdırıblar. Gənclərdə yadda saxlama və sonrakı xatırlama zamanı daha oxşar fəaliyyət nümunələri daha yaxşı nəticələrlə əlaqəli olub. Yaş artdıqca bu əlaqə zəifləyib.
Xüsusilə maraqlı nəticə yaşlı iştirakçılarda hipokampın daha güclü reaktivləşməsinin bəzən yaddaşın yaxşılaşması ilə deyil, əksinə, səhvlərlə əlaqəli olmasıdır. Beyin həddindən artıq geniş və ya qeyri-dəqiq fəaliyyət nümunəsini yenidən aktivləşdirə bilər ki, bu da insanın, məsələn, səhnəni əşya ilə səhv salmasına səbəb ola bilər.
Alimlər bu dəyişikliklərin hipokampın həcminin azalması və ya diqqətdəki fərqlərlə izah olunub-olunmadığını da yoxlayıblar. Lakin bu amillərdən heç biri müşahidə olunan qanunauyğunluğu tam izah etməyib.
Müəlliflərin fikrincə, orta yaş yaddaş üçün uzun müddət yaşlanma ilə bağlı araşdırmaların kölgəsində qalmış mühüm keçid dövrü ola bilər. Bununla belə, tədqiqat fərdi olaraq yaddaşdakı dəyişikliklərin hansı yaşda başladığını müəyyən etməyə imkan vermir.
Samir
