“Naxçıvan Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olmaqla, ölkəmizin siyasi, iqtisadi, geostrateji və mənəvi həyatında xüsusi əhəmiyyət daşıyan qədim diyardır”.

Bu sözləri Milli Məclisin deputatı Jalə Əliyeva Hit.az-a açıqlamasında deyib. 

O bildirib ki, bu baxımdan Naxçıvanın inkişafı yalnız regional məsələ deyil, Azərbaycanın milli inkişaf strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biridir:

“Son illərdə Naxçıvanın sosial-iqtisadi inkişafına göstərilən dövlət qayğısı bu yanaşmanın praktiki ifadəsidir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasətdə Naxçıvanın potensialının tam reallaşdırılması, əhalinin rifahının yüksəldilməsi, müasir infrastrukturun yaradılması və muxtar respublikanın ölkə iqtisadiyyatına daha sıx inteqrasiyası xüsusi yer tutur. 

2023-cü ildə təsdiq edilmiş 2023-2027-ci illər üçün Dövlət Proqramı da məhz bu məqsədlərə xidmət edir. Sənəddə iqtisadi artım, biznes mühitinin yaxşılaşdırılması, sənaye və kənd təsərrüfatının inkişafı, turizm, insan kapitalı, sosial sektor, enerji və infrastruktur kimi 11 prioritet istiqamət müəyyənləşdirilib”.

Millət vəkili qeyd edib ki, bu proqramın mühüm cəhətlərindən biri Naxçıvanın inkişafına kompleks yanaşmanın ortaya qoyulmasıdır: 
“Məqsəd yalnız ayrı-ayrı obyektlərin tikilməsi deyil, muxtar respublikada dayanıqlı iqtisadi model formalaşdırmaqdır. Burada yeni iş yerlərinin yaradılması, yerli istehsalın genişləndirilməsi, ixrac imkanlarının artırılması, sahibkarlığın dəstəklənməsi və insan kapitalının inkişafı bir-birini tamamlayan istiqamətlər kimi nəzərdə tutulur. 2026-cı ilin iyulunda Dövlət Proqramının icrası ilə bağlı keçirilən iclasda da onun əsas hədəflərinin davamlı iqtisadi artım, həyat səviyyəsinin yüksəldilməsi və Naxçıvanın ölkə iqtisadiyyatına tam inteqrasiyası olduğu vurğulanıb.

Naxçıvanın gələcək inkişafı baxımından nəqliyyat-kommunikasiya imkanlarının genişləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Naxçıvanın Azərbaycanın əsas hissəsi ilə və daha geniş regionla nəqliyyat əlaqələrinin gücləndirilməsi muxtar respublikanın iqtisadi fəallığını əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər. Bu, həm məhsulların yeni bazarlara çıxarılmasına, həm turizm axınının genişlənməsinə, həm də Naxçıvanın regional logistika və ticarət mərkəzlərindən birinə çevrilməsinə imkan yaradar”.

J. Əliyevanın sözlərinə görə, digər mühüm istiqamət Naxçıvanın sənaye potensialından daha səmərəli istifadə edilməsidir:
“Muxtar respublikanın təbii resursları, kənd təsərrüfatı imkanları və əlverişli coğrafi mövqeyi emal sənayesinin inkişafı üçün ciddi baza yaradır. Xüsusilə kənd təsərrüfatı məhsullarının yalnız xammal formasında deyil, müasir texnologiyalar əsasında emal edilərək daha yüksək əlavə dəyərli məhsula çevrilməsi həm sahibkarlığın, həm də məşğulluğun inkişafına xidmət edə bilər.

Naxçıvan üçün turizm də böyük perspektiv vəd edən sahələrdəndir. Tarixi-mədəni irs, qədim yaşayış məskənləri, təbii landşaftlar, mineral sular və dağlıq ərazilər muxtar respublikaya müxtəlif turizm istiqamətlərini inkişaf etdirmək imkanı verir. Tarixi abidələrin qorunması və bərpası ilə yanaşı, müasir hotelçilik, ekoturizm, sağlamlıq turizmi, mədəni və dini turizm infrastrukturu inkişaf etdirildikcə Naxçıvanın Azərbaycanın mühüm turizm məkanlarından birinə çevrilməsi mümkündür”.

Deputat vurğulayıb ki, Naxçıvana dövlət qayğısının digər mühüm istiqaməti sosial infrastrukturun yenilənməsidir:
“Məktəblərin, səhiyyə müəssisələrinin, yolların, kommunal xidmətlərin və digər sosial obyektlərin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması əhalinin gündəlik həyat keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərir. Çünki regionun inkişafının əsas meyarı yalnız iqtisadi göstəricilər deyil, ilk növbədə insanların daha yaxşı yaşaması, işləməsi və öz gələcəyini həmin regionda görməsidir.

Naxçıvanın gələcəyində insan kapitalının xüsusi rolu olacaq. Gənclərin müasir təhsil imkanlarına çıxışının genişləndirilməsi, peşə hazırlığının əmək bazarının tələblərinə uyğunlaşdırılması, rəqəmsal bacarıqların artırılması və sahibkarlıq təşəbbüslərinin dəstəklənməsi muxtar respublikanın yeni iqtisadi modelinin əsas dayaqlarından birinə çevrilə bilər.

Burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, Naxçıvanın inkişafı artıq yalnız dövlət investisiyalarından asılı model kimi nəzərdən keçirilməməlidir. Dövlətin yaratdığı infrastruktur və biznes mühiti özəl investisiyaların, yerli sahibkarlığın və xarici tərəfdaşlığın genişlənməsinə şərait yaratmalıdır. Beləliklə, dövlət qayğısı zaman keçdikcə özəl sektorun daha fəal iştirak etdiyi, rəqabətqabiliyyətli və özünü davamlı şəkildə inkişaf etdirən iqtisadi sistemə çevrilməlidir”.

Həmsöhbətimiz əlavə edib ki, Dövlət Proqramının icrasının təkmilləşdirilməsi də bu baxımdan diqqət çəkir: 
“2025-ci ildə proqramın Tədbirlər Planına bir sıra dəyişikliklər edilib və müxtəlif istiqamətlər üzrə dövlət qurumlarının icra prosesinə cəlb olunması genişləndirilib. Bu, Naxçıvanın inkişafına mərkəzi və yerli idarəetmə institutlarının koordinasiyalı şəkildə yanaşmasının əhəmiyyətini göstərir. Hesab edirəm ki, qarşıdakı illərdə Naxçıvanın inkişaf perspektivlərini üç əsas anlayışla ifadə etmək mümkündür: inteqrasiya, modernləşmə və regional imkanlardan səmərəli istifadə.

İnteqrasiya Naxçıvanın Azərbaycan iqtisadiyyatına və nəqliyyat sisteminə daha sıx bağlanmasını, modernləşmə müasir şəhər infrastrukturu, rəqəmsal idarəetmə və innovativ istehsal sahələrinin inkişafını, regional imkanlardan istifadə isə Naxçıvanın Türkiyə, İran və daha geniş Türk dünyası ilə iqtisadi və humanitar əlaqələr üçün yaratdığı imkanların artırılmasını nəzərdə tutur.

Naxçıvanın coğrafi mövqeyi müəyyən məhdudiyyətlər yaratdığı kimi, böyük üstünlüklər də verir. Azərbaycan-Türkiyə əlaqələrində Naxçıvanın xüsusi mövqeyi, Zəngəzur istiqamətində nəqliyyat bağlantılarının perspektivləri və regional kommunikasiya layihələri gələcəkdə muxtar respublikanın iqtisadi əhəmiyyətini daha da artıra bilər”.

Jalə Əliyeva diqqətə çatdırıb ki, Naxçıvanın inkişafına dövlət qayğısını sadəcə sosial dəstək kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz:
“Bu, Azərbaycanın milli inkişaf strategiyasının, regional siyasətinin və geostrateji baxışının tərkib hissəsidir. Qarşıya qoyulan əsas məqsəd Naxçıvanı yalnız inkişaf etmiş regiona deyil, öz iqtisadi potensialını yaradan, investisiya cəlb edən, yeni iş yerləri formalaşdıran və regionlararası iqtisadi əlaqələrdə fəal iştirak edən müasir bir məkana çevirməkdir.

Naxçıvanın qarşısında böyük perspektivlər var. Bu perspektivlərin reallaşdırılması üçün dövlət dəstəyi ilə yanaşı, yerli sahibkarlığın fəallaşdırılması, gənclərin potensialından istifadə, innovasiyaların tətbiqi və regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyacaq.

Əminliklə demək olar ki, Naxçıvanın gələcəyinə yönələn dövlət siyasəti bu qədim diyarın yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoymasına imkan yaradır. Dövlətin strateji diqqəti, mövcud potensial və Naxçıvanın geostrateji mövqeyi bir araya gəldikdə, muxtar respublikanın qarşıdakı illərdə Azərbaycanın ən dinamik inkişaf edən regionlarından birinə çevrilməsi üçün ciddi əsaslar formalaşır”.

Elmir Mustafa