Tədqiqatçılar 150 milyon ildən çox əvvəl dənizlərdə yaşamış və uzunluğu 6 metrdən çox olan nəhəng dəniz sürünəninin qalıqlarını aşkarlayıblar. Nəticələr heyvanın sümükləşmiş qalıqlarına əsaslanır və onun çoxsaylı travmalarla yaşadığı ehtimal edilir. 

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “The Independent” yazır.

İxtiozavr Temnodontosaurus cinsinə aid olan bu canlı Almaniyanın Bayroyt yaxınlığındakı Mistelqau gil karxanasında tapılıb. Həmin ərazi yaxşı qorunmuş dəniz fosilləri ilə tanınır.

Bu heyvan müasir delfinləri xatırladırdı və uzunluğu 6,5 metrdən çox olub.

Son qazıntılar zamanı alimlər skeletin bir sıra hissələrini, o cümlədən kəllə və alt çənə fraqmentlərini, çiyin qurşağını, ön üzgəcləri, onurğanı və 100-dən çox dişi aşkar ediblər. Bu tapıntılar onun anatomiyasını daha dəqiq öyrənməyə imkan verib.

Tədqiqatın müəllifi, “Zitteliana” jurnalında dərc olunan araşdırmaya rəhbərlik edən Ulrike Albert bildirib: “Bizim Temnodontosaurus fosili bu cinsə aid ixtiozavrların indiyədək tapılmış ən gənc nümunələrindən biridir. Əvvəllər bu cins əsasən daha qədim geoloji təbəqələrdən məlum idi”.

Bavariya Dövlət Təbiət Tarixi Kolleksiyasından olan paleontoloq isə əlavə edib: “Mistelqau tapıntısı göstərir ki, bu iri dəniz sürünənləri Cənub-Qərbi Almaniya hövzəsində əvvəllər sənədləşdirildiyindən daha uzun müddət yaşayıb”.

Lakin tam skeletin olmaması səbəbindən alimlər növ səviyyəsində dəqiq təsnifat aparmaqdan çəkiniblər.

Fosildə diqqət çəkən əsas məqamlardan biri sümüklərdə müşahidə edilən patoloji dəyişikliklərdir. Alimlərin fikrincə, bu dəyişikliklər çox güman ki, keçmiş travmalarla bağlı olub.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu zədələr heyvanın çiyin və çənə oynaqlarına təsir göstərərək onun ovlanmasını çətinləşdirə bilərdi.

Araşdırmada qeyd olunur: “Əsasən döş qurşağı və alt çənə oynaqlarını əhatə edən patologiyalar heyvanın ov davranışına və qidalanmasına təsir göstərmiş ola bilər. Bu isə dişlərin güclü aşınmasına və qastralitlərin yaranmasına gətirib çıxarıb”.

Qastralitlər qədim sürünənlərin mədəsində tapılan kiçik daşlardır və qidanın əzilib həzm olunmasına kömək edirdi. Alimlərin sözlərinə görə, ixtiozavrlarda, xüsusilə Temnodontosaurusda, bu hal olduqca nadir rast gəlinir.

Tədqiqatçılar ehtimal edirlər ki, heyvan aldığı xəsarətlərdən sonra sağ qalmaq üçün qidalanma tərzini dəyişməyə məcbur olub.

Başqa bir tədqiqatçı Stefan Eqqmayer bildirib: “Travmalar, ehtimal ki, heyvanın ov qabiliyyətini ciddi şəkildə məhdudlaşdırıb. Bununla belə, onun sağ qalması güclü diş aşınması və qarın nahiyəsində aşkar etdiyimiz qastralitlərlə təsdiqlənir”.

Samir