Arxeoloqlar Şotlandiyanın Lyuys adasında, Loh-Borqastayl gölündə yerləşən süni krannoq adasının 5000 ildən çox əvvəl, son neolit dövründə inşa edildiyini müəyyən ediblər.
HİT.az xəbər verir ki, tədqiqat “Advances in Archaeological Practice” jurnalında dərc olunub.
Krannoqlar Şotlandiya və İrlandiya göllərində rast gəlinən kiçik süni adalardır. Əvvəllər onların əsasən dəmir dövründə və ya daha sonrakı dövrlərdə inşa edildiyi düşünülürdü, lakin yeni tapıntılar bəzi belə strukturların daha qədim olduğunu göstərir.
“Şotlandiya göllərində yüzlərlə krannoq var və onların bir çoxu hələ də araşdırılmayıb və ya ümumiyyətlə aşkar edilməyib”, deyə Sauthempton Universitetindən arxeoloq Stefani Blankşeyn bildirib.
Alimlər Loh-Borqastayl gölündəki daş adanın mövcudluğunu əvvəldən bilirdilər və yaxınlıqda neolit keramika qalıqları da tapılmışdı. Lakin dayaz və bulanıq su səbəbindən tikilinin əsasını araşdırmaq mümkün olmurdu.
Tədqiqatçılar problemi həll etmək üçün stereofotogrammetriya metodundan istifadə ediblər — bu üsul çoxsaylı fotoşəkillər əsasında obyektin 3D modelini yaradır. Adətən bu işdə dronlardan istifadə olunsa da, sualtı şəraitdə zəif görmə və GPS məhdudiyyəti buna imkan vermir.
Bu səbəbdən bir dalğıc xüsusi çərçivəyə bərkidilmiş iki genişbucaqlı kamera ilə adanın ətrafında hərəkət edib və sualtı hissənin detallı 3D modeli hazırlanıb.
Daş təbəqənin altında arxeoloqlar təxminən 5000 il yaşı olan taxta bünövrə aşkar ediblər. Məlum olub ki, inşaatçılar əvvəlcə təxminən 23 metr diametrli dairəvi taxta platforma qurub, üzərini kol və budaqlarla örtüb, daha sonra isə daşlarla möhkəmləndiriblər. Təxminən 2000 il sonra isə tikili əlavə gücləndirilib və sahillə daş yol vasitəsilə birləşdirilib.
“Çox tez aydın oldu ki, suüstü və sualtı hissələr vahid bir konstruksiya təşkil edir”, deyə Sauthempton Universitetindən dəniz arxeoloqu Freyzer Stert bildirib.
Krannoqun dəqiq funksiyası hələlik məlum deyil. Lakin yaxınlıqda aşkar edilən insan fəaliyyəti izləri onun minilliklər boyu aktiv şəkildə istifadə edildiyini göstərir.
Samir
