Laosun (Cənub-Şərqi Asiyada dövlət) mərkəzində, Syanxuanq platosunun geniş düzənlikləri və seyrək meşələri arasında qədim bir sirr üzə çıxır. Orada minlərlə nəhəng daş küp yerləşir; onların bir çoxu boşdur və açıq səma altındadır. Bu obyektlər landşaft boyunca səpələnib və onların ilkin təyinatı zamanın dumanında itib.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “Science Alert” yazır.
Qeyd olunur ki, illər boyu alimlər bu küplərin nə üçün istifadə edildiyini müzakirə ediblər, lakin 1960-cı illərdə Laos vətəndaş müharibəsi zamanı ABŞ tərəfindən atılmış və hələ də təmizlənməmiş təxminən 80 milyon partlamamış kaset bombası səbəbindən tədqiqatçılar çox vaxt onlara yaxınlaşa bilməyiblər.
Lakin nəhəng qabların birində aparılan qazıntılar alimlərə cavab verib. İçəridə arxeoloqlar sıx şəkildə yerləşdirilmiş insan sümükləri aşkarlayıblar. Qalıqların təxminən 37 nəfərə aid olduğu müəyyən edilib. Üstəlik, bu insanlar eyni vaxtda dəfn olunmayıb — tapıntılar göstərir ki, bu küp 890–1160-cı illər arasında təxminən 270 il ərzində dəfələrlə istifadə olunub.
“İnsanların sayının çoxluğu göstərir ki, bu küplər ailələrə və ya geniş qohum qruplarına məxsus ola bilərdi. Onlar çox güman ki, nəsillər boyu əcdadlara ehtiram mərasimlərinin keçirildiyi yerlər kimi xidmət edirdi”, deyə Avstraliyadakı Ceyms Kuk Universitetindən arxeoloq Nikolas Skopal bildirib.
Mövcud çoxsaylı nəzəriyyələrə baxmayaraq — məsələn, onların ərzaq saxlamaq üçün istifadə edildiyi iddiası — indiyə qədər toplanan sübutlar göstərir ki, bu nəhəng küplər dəfn məqsədləri üçün istifadə olunub.
Hündürlüyü 1–3 metr arasında dəyişən və müxtəlif daş növlərindən yonulmuş bu küplərin bir neçəsində insan qalıqları, bəzilərində isə mümkün kremasiya izləri də aşkarlanıb.
“Arxeoloqlar ümumilikdə bu küplərin dəfn rituallarında istifadə olunduğu fikrindədirlər, lakin onların necə istifadə edildiyini, kim tərəfindən hazırlandığını və nə qədər qədim olduğunu dəqiq bilmirik”, deyə Skopal vurğulayıb.
Onun komandası tərəfindən bir böyük küp ətrafında aparılan qazıntılar əlavə mühüm ipucları verib.
Analizlər göstərib ki, küpün içərisinə təxminən 37 nəfərin qalıqları yerləşdirilib və radiokarbon tarixləndirmə onların IX–XII əsrlərə aid olduğunu müəyyən edib.
“Biz müəyyən etdik ki, bu, ikincili dəfn nümunəsidir. Yəni insan qalıqları ilkin çürümə mərhələsindən sonra başqa bir yerdən gətirilərək bu küpə yerləşdirilib”, deyə Skopal bildirib.
Eyni zamanda sümüklərlə yanaşı digər əşyalar da tapılıb: 20 şüşə muncuq, beş daş lövhə, keramika qırıqları, kiçik zəng və dəmir bıçaq.
“Bəzi keramika parçalarını tapmaca kimi birləşdirmək mümkün oldu və məlum oldu ki, onlar bir vaxtlar dairəvi bir qabın hissələri olub. Bıçaq və zəng isə digər dəfn kontekstlərində də rast gəlinən əşyalara bənzəyir, bu da onların dəfn hədiyyələri olduğunu göstərir”, deyə materialda əlavə olunub.
Samir
