Alimlər Karib dənizindəki Kayman çökəkliyini araşdırmaq üçün uzaqdan idarə olunan sualtı robotdan istifadə ediblər və əldə edilən nəticələr Yer üzündə həyatın mövcud ola biləcəyi yerlərlə bağlı təsəvvürləri dəyişib.

Hit.az indiandefencereview.com-a istinadən xəbər verir ki, təxminən 4968 metr dərinlikdə, günəş işığının çatmadığı və ekstremal təzyiqin mövcud olduğu şəraitdə robot əvvəllər bu qədər dərinlikdə müşahidə edilməmiş hidrotermal mənbələr sahəsi aşkarlayıb.

Belə mənbələr adətən tektonik plitələrin ayrıldığı zonalarda yaranır. Dəniz suyu dəniz dibindəki çatlara sızaraq maqma ilə təmasda qızır və daha sonra minerallar və qazlarla birlikdə yenidən səthə çıxır. Nəticədə okean dibindən yüksək temperaturda maye axınları püskürür.

Hidrotermal mənbələrin iki əsas növü var: ağ və qara ventelasiya dəlikləri. Ağ mənbələr nisbətən aşağı temperaturda olur və əsasən silisium və barit ehtiva edir. Qara mənbələr isə dəmir sulfidləri ilə zəngin olduğu üçün tünd rəngli axınlar yaradır. Kayman çökəkliyində aşkarlanan mənbələr ikinci növə aiddir və fabrik borularından çıxan tünd tüstü axınlarını xatırladır.

Burada temperatur 401°C-yə qədər yüksəlir. Buna baxmayaraq, su qaynamır — çünki təxminən 5000 metr dərinlikdəki nəhəng su təzyiqi bu prosesi mümkün etmir.

Ən gözlənilməz məqam isə bu mühitin “ölü zona” olmaması olub — əksinə, burada aktiv həyat müşahidə edilib.

Tədqiqatçılar ilanbalıqları, anemonlar, xərçəngkimilər və hidrotermal mənbələr ətrafında toplanmış böyük karides koloniyalarını qeydə alıblar.

Karideslərin görünüşü də alimləri təəccübləndirib: onların adi gözləri yoxdur, əvəzində kürəklərində işığa həssas orqan inkişaf edib. Bu orqan onlara zəif işıqlı dərin dəniz mühitində istiqamət tapmağa kömək edir.

Muzey təbiət tarixi üzrə tədqiqatçı Meqqi Georgiyevanın sözlərinə görə, bu qaynar mənbələr yüksək temperaturda olsalar da, dəniz suyu ilə qarışdıqda tez soyuyur və yaxınlıqda temperatur təxminən 20°C-yə düşür ki, bu da bir çox canlı üçün əlverişli şərait yaradır.

Samir