ABŞ prezidenti Donald Trampın Rusiyanın Ukraynaya qarşı apardığı müharibənin başa çatdırılmasını sürətləndirmək imkanı olduğu bildirilir. 

HİT.az xəbər verir ki, “Forbes” nəşrinin yazdığına görə, Tramp İranla bağlı kampaniyasında istifadə etdiyi yanaşmaya bənzər şəkildə Baltik regionunda hava və dəniz təzyiqi tətbiq etməklə Rusiya prezidenti Vladimir Putini danışıqlar masasına oturmağa sövq edə bilər.

Nəşr qeyd edir ki, ABŞ NATO və Avropa İttifaqındakı tərəfdaşlarına rəhbərlik edərək Baltik dənizində sanksiyaların icrasına nəzarət kampaniyası təşkil edə bilər. Bu təşəbbüs Rusiyanın hərbi fəaliyyətini dəstəkləyən gəmilərə, yüklərə, liman xidmətlərinə, sığorta mexanizmlərinə və maliyyə şəbəkələrinə yönələ bilər.

Məqalədə vurğulanır ki, belə bir addım Vaşinqtona hüquqi əsaslara söykənən, müttəfiqlərlə koordinasiyalı və danışıqlar prosesi ilə birbaşa əlaqəli təzyiq aləti qazandırar.

Primorsk və Ust-Luqa kimi Rusiya Baltik limanlarının Moskvanın enerji ixracında mühüm rol oynadığı qeyd olunur. Baltik regionunda hava və dəniz təzyiqi kampaniyası Rusiyanın dəniz yolu ilə əldə etdiyi gəlirləri daha qeyri-sabit, daha baha başa gələn və kənar təsirlərə daha həssas vəziyyətə gətirə bilər.

“Forbes” hesab edir ki, məqsəd Rusiya limanlarına qarşı rəsmi blokada elan etmək olmamalıdır. Nəşrin fikrincə, belə bir addım əlavə hüquqi və siyasi risklər yarada bilər. Bunun əvəzinə təşəbbüs “Baltik hava və dəniz təhlükəsizliyi və sanksiyalara əməl olunmasının təmin edilməsi təşəbbüsü” kimi təqdim edilə bilər.

Məqalədə bildirilir ki, kampaniya Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsini dəstəkləyən gəmilərə, yüklərə, xidmət təminatçılarına, sığortaçılara, gəmi sahiblərinə, operatorlara və maliyyə şəbəkələrinə qarşı yönəlməlidir. Bununla yanaşı, neytral ticarətin dayandırılması, neytral gəmiçiliyə müdaxilə edilməsi və ya Rusiya mülki əhalisinin zərər görməsi məqsəd kimi qarşıya qoyulmamalıdır.

Birincisi, tədbirlər hədəfli olmalıdır. Əsas diqqət sanksiyalara məruz qalmış Rusiya qurumlarına, “kölgə donanması” kimi tanınan tanker şəbəkələrinə və sanksiyalardan yayınma sxemlərinə yönəlməlidir.

İkincisi, təşəbbüs koalisiya əsasında həyata keçirilməlidir. Avropa ölkələrinin iştirakı həm legitimliyi artıracaq, həm də Avropanın öz təhlükəsizliyi üçün daha böyük məsuliyyət daşıması prinsipini gücləndirəcək.

Üçüncüsü, kampaniya hüquqi çərçivədə aparılmalıdır. Genişmiqyaslı blokada əvəzinə sanksiyaların tətbiqi, gömrük qaydaları, sığorta və təsnifat tələbləri, həmçinin ekoloji normalar əsas vasitələr kimi istifadə olunmalıdır.

Dördüncüsü, tədbirlər mərhələli və geri çevrilə bilən xarakter daşımalıdır. Rusiya ciddi danışıqlara başlasa və müəyyən şərtləri yerinə yetirsə, tətbiq olunan məhdudiyyətlər tədricən yumşaldıla bilər.

Beşincisi, kampaniya konkret diplomatik məqsədlərlə əlaqələndirilməlidir. Məqsəd Moskvanı Ukrayna ilə münaqişənin nizamlanması üzrə danışıqlara cəlb etməkdir. Buraya hücumların dayandırılması, nəzarət edilə bilən atəşkəs, qoşunların çıxarılması, deportasiya olunmuş mülki şəxslərin və uşaqların geri qaytarılması, Ukraynanın suverenliyinə hörmət və bərpa və ya kompensasiya mexanizmlərində iştirak kimi məsələlər daxildir.

Nəşr qeyd edir ki, Moskva belə bir kampaniyanı müharibə aktı kimi qiymətləndirə bilər. Buna görə də ABŞ və müttəfiqləri məqsədlərinin qanuni ticarəti və neytral gəmiçiliyi hədəfə almadığını aydın şəkildə izah etməlidirlər.

Məqalədə vurğulanır ki, bu yanaşma Ukraynaya hərbi dəstəyin əvəzlənməsi deyil, Rusiyanın hərbi fəaliyyətini maliyyələşdirən iqtisadi mexanizmlərin fəaliyyətini çətinləşdirən əlavə təzyiq vasitəsidir.

“Forbes” hesab edir ki, belə bir strategiya Trampa danışıqlar üçün real imkan yaratmaq, müttəfiqlər arasında məsuliyyət bölgüsünü nümayiş etdirmək, birbaşa hərbi eskalasiyaya alternativ təqdim etmək və Moskva üzərində təzyiqi artırmaq imkanı verə bilər.

Nəşrin qənaətinə görə, bu halda ABŞ həm təkbaşına hərəkət etmədiyini, həm də müharibəyə tələsmədiyini göstərə bilər. Eyni zamanda Vaşinqton öz hava və dəniz gücündən, eləcə də müttəfiqlərinin imkanlarından istifadə edərək Putini seçim qarşısında qoya bilər: ya ciddi danışıqlara başlamaq, ya da artan iqtisadi təzyiqlə üzləşmək.

Samir