Qara mamba ilanının ölümcül zəhəri və qorxuducu görünüşü çox vaxt bu ilan növünün bioloji xüsusiyyətlərini kölgədə qoyur və onu təbiətin həqiqi möcüzəsi kimi deyil, daha çox təhlükə simvolu kimi təqdim edir.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “Forbes” yazır.

Populyar təsvirlər bu növü son dərəcə sürətli və aqressiv ilan kimi göstərsə də, herpetoloqlar əsas xüsusiyyətin onun hücum davranışı deyil, zəhərinin təsir sürəti olduğunu bildirirlər.

Məqalədə qeyd olunur ki, ağır hallarda, müalicə aparılmadıqda insan orqanizmində simptomlar ilk saat ərzində inkişaf edə bilər. Bununla belə, mütəxəssislər təhlükənin çox vaxt reallıqdan daha çox ictimai təsəvvürdə şişirdildiyini vurğulayırlar.

Alimlərin fikrincə, qara mambanın unikal xüsusiyyəti onun təkamül strategiyası ilə bağlıdır. Bir çox gürzələrdən fərqli olaraq, onların zəhəri toxuma və damarları dağıtmır, daha çox sinir sisteminə təsir edən neyrotoksinlərdən ibarətdir. Xüsusilə dendrotoksinlər sinir hüceyrələri arasındakı elektrik siqnallarını tamamilə bloklayır.

Bunun nəticəsində zərərçəkəndə ən sadə funksiyalar belə pozulur: danışma, göz qırpma və udma çətinləşir və ya mümkün olmur. Ən təhlükəli nəticə isə nəfəsalma prosesini təmin edən əzələlərin, xüsusilə diafraqmanın tədricən iflic olmasıdır.

Antidotların (zəhər əleyhinə serumların) yaranmasından əvvəl bu cür halların demək olar ki, hamısı ölümlə nəticələnirdi. Müasir tibbi yardım isə sağ qalma ehtimalını xeyli artırıb.

Bütün qorxulu reputasiyasına baxmayaraq, herpetoloji müşahidələr qara mambaların insanları qəsdən təqib etməsi barədə mifləri təsdiqləmir. Əksinə, əksər ilanlar kimi onlar da insanlarla qarşılaşmadan qaçmağa çalışırlar, çünki zəhər istehsalı yüksək enerji tələb edir. İnsanlar onların təbii ov obyekti olmadığı üçün bu cür qarşılaşmalar təkamül baxımından da səmərəli deyil.

2021-ci ildə “Clinical Toxicology” jurnalında dərc edilən narativ icmal da göstərir ki, zəhər sistemləri əsasən kiçik ovun sürətlə hərəkətsizləşdirilməsi və növün yaşaması üçün formalaşıb.

Maraqlı məqam odur ki, bu ilan yanlış olaraq “qara” adlandırılır: onun pulcuqları adətən boz, zeytun və ya qəhvəyi rəngdə olur. “Qara mamba” adı isə təhlükə anında nümayiş etdirdiyi ağzının tam tünd rəngindən qaynaqlanır.

Samir