Qrenlandiya köpək balığı — onurğalılar arasında ən uzunömürlü canlıdır və qocalma prosesini anlamaq üçün mühüm açar ola bilər. Bu köpək balığı 5 metrə qədər böyüyə bilər, lakin onun ən maraqlı xüsusiyyəti bu deyil. 

HİT.az ng.24 saytına istinadən xəbər verir ki, o, rekord uzunömürlü onurğalıdır: ildə cəmi 1 santimetr böyüyür, cinsi yetkinliyə təxminən 150 yaşında çatır və 500 ilə qədər yaşaya bilir.

Bu balina Şimali Atlantik okeanında, Arktikanın dərin sularında yaşayır, çox yavaş üzür (30 sm/san) və ehtimal ki, sürətli hərəkət edə bilmir.

Bununla belə, bu köpək balığının ürəyi kifayət qədər sağlam qalır. Məsələn, insanlarda yaş artdıqca ürək əzələsinin yığılma hüceyrələrinin ehtiyatı azalır və bu da funksiyanın zəifləməsinə səbəb olur.

Qrenlandiya köpək balığında isə ürəyin bu yaşlanma dəyişikliklərindən necə qorunduğu hələ tam aydın deyil. Almaniyanın “Leybnis adına Qocalma Tədqiqatları İnstitutu”nun alimləri bu mövzunu araşdırıb.

Araşdırmanın nəticələri göstərib ki, bu son dərəcə uzunömürlü köpək balığının ürəyi yaşlanma prosesindən tamamilə yayınmır, lakin naməlum səbəbdən bu proses onun ümumi ömrünə ciddi təsir göstərmir. Ehtimala görə, bu növ ürək toxumalarında zədələr olsa belə, onun fizioloji funksiyalarını qoruyub saxlaya bilir.

Bir çox uzunömürlü heyvan növlərində orqanizmi ciddi xəstəliklərdən qoruyan, iltihabı azaldan və hüceyrə proseslərinin sabitliyini təmin edən xüsusiyyətlər mövcuddur. Əvvəlki genetik analizlər göstərib ki, bu xüsusiyyətlər Qrenlandiya köpək balığında da var.

Ürəyin öyrənilməsi üçün tədqiqatçılar iki digər balıq növü ilə müqayisə aparıblar: qısaömürlü “biryuza killi” və qara üzgəcli köpək balığı. Alimlər hüceyrə qocalmasını göstərən molekulların fəaliyyətini və miqdarını araşdırıblar.

Nəticələr göstərib ki, Qrenlandiya köpək balığının ürək toxumalarında normal qocalma əlamətləri var. Hüceyrələr uzun müddət ərzində ciddi yüklənməyə məruz qalır. Lakin təəccüblü şəkildə bu dəyişikliklər ürəyin funksiyasının itirilməsi ilə nəticələnmir. Ürək qocalmaya baxmayaraq, öz funksiyasını davam etdirə bilir və təsirləri kompensasiya edir.

Beləliklə, araşdırma göstərir ki, uzunömürlülük qocalmanı dayandırmır, lakin onun təsirini zəiflədə və uzun müddət tarazlaya bilər. Bu xüsusiyyət bioloji dayanıqlıqla bağlıdır və onun anlaşılması insanlarda da sağlam qocalma mexanizmlərinin öyrənilməsi üçün əhəmiyyət daşıyır.

Bu məzmuna uyğun olaraq Qrenlandiya köpək balığı və yaşlanma prosesini simvolik şəkildə əks etdirən 800x450 ölçülü xəbər illüstrasiyasının hazırlanması tövsiyə olunur.

Samir