1978-ci ildə ABŞ-ın Massaçusets ştatında dənizin dibinə minlərlə betonla doldurulmuş avtomobil şini yerləşdirilib. Məqsəd qumlu və hamar dəniz dibində süni maneələr yaradaraq balıqlar və omarlar üçün yeni yaşayış mühiti formalaşdırmaq olub.

HİT.az "The Times of India"ya istinadən xəbər verir ki, Yarmut sahillərində yaradılan süni rifin ilk mərhələsində təxminən 1500 şin konstruksiyası suya buraxılıb. 1994-cü ildə daha 1000 konstruksiya əlavə edilib və onların ümumi sayı 2500-ə çatıb. Sonrakı illərdə əraziyə beton və qranitdən hazırlanmış digər strukturlar da yerləşdirilib.

Bu konstruksiyalar dənizin düz qumlu dibində balıqların gizlənməsi, qidalanması və hərəkəti üçün müxtəlif boşluqlar və səthlər yaradıb. Araşdırmalar nəticəsində ərazidə qara dəniz levreyi, skop, tautoq, müxtəlif kambalalar və omarların məskunlaşdığı müəyyən edilib.

2019-cu ildə aparılan araşdırma süni riflərin təsirini daha aydın göstərib. Alimlər Yarmutdakı süni rifi, təbii rifi və struktur olmayan qumlu dəniz dibini müqayisə ediblər.

Sualtı kameraların qeydə aldığı görüntülərə əsasən, balıqlar rif ərazilərində orta hesabla 33 saniyə ərzində görünüb. Struktur olmayan nəzarət sahəsində isə onların kameraya düşməsi orta hesabla 502 saniyə çəkib.

Başqa sözlə, balıqlar strukturlaşdırılmış rif ərazilərinə təxminən 15 dəfə daha tez gəliblər. Tədqiqatda rif sahələrində balıqların daha sürətli görünməsi ilə yanaşı, müxtəlif ərazilərdə növ tərkibinin də fərqləndiyi müəyyən edilib.

Süni rifin əsas üstünlüyü şinlərin yaratdığı fiziki quruluşla bağlıdır. Onların arasında və ətrafında yaranan boşluqlar dəniz canlıları üçün sığınacaq və qidalanma sahələri formalaşdırıb. Zaman keçdikcə müxtəlif orqanizmlər bu səthlərdə məskunlaşıb və rif daha mürəkkəb dəniz ekosisteminə çevrilib.

Massaçusets Dəniz Balıqçılığı Bölməsinin 2009-2010-cu illərdə apardığı müşahidələr zamanı konstruksiyaların icazə verilən ərazidən kənara ciddi şəkildə yayıldığına dair az sübut aşkarlanıb. Eyni zamanda, rif konstruksiyalarının daha sıx olduğu hissələrdə balıq sayının da çox olduğu bildirilib.

Layihə bununla da yekunlaşmayıb. 2014-cü ildən etibarən əraziyə əlavə rif materiallarının yerləşdirilməsi üçün yeni icazələr verilib. 2019-cu il və 2020-ci ilin əvvəlində isə əraziyə qranit bloklar, istismardan çıxarılmış beton konstruksiyalar və digər materiallar əlavə olunub.

Beləliklə, 1978-ci ildə sadəcə qumlu dəniz dibinə əlavə struktur yaratmaq məqsədilə başlayan layihə onilliklər ərzində müxtəlif dəniz canlılarının məskunlaşdığı süni rifə çevrilib.

Samir