Bioloqlar arasında aparılan araşdırmalar qarğaların mürəkkəb tapşırıqları yerinə yetirmək və vizual məlumatları emal etmək qabiliyyətinin yüksək olduğunu göstərib. Təcrübə zamanı quşların bəzi qərarları primatlarla müqayisədə xeyli daha sürətli verdiyi müəyyənləşib.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “Ars Technica” nəşri məlumat yayıb.

Tübingen Universitetinin neyrobioloqu Andreas Nider və həmkarı Filip Şmidbauer iki qara qarğa üzərində təcrübə aparıblar. Əsirlikdə yetişdirilən quşların qarşısına sensor ekran qoyulub və ekranda qara fonda hərəkət edən ağ nöqtələr göstərilib. Qarğalar nöqtələrin ümumi hərəkət istiqamətini müəyyənləşdirərək ekranın kənarındakı hədəflərdən birinə dimdikləri ilə toxunmalı olublar. Düzgün cavab verdikdə isə onlara yemək mükafatı təqdim edilib.

Qarğalar tapşırığı nə qədər tez yerinə yetirib?

Tədqiqat zamanı nöqtələr göründükdən quşların cavab vermək üçün başlarını hərəkət etdirməyə başlamasına qədər orta hesabla 235 millisaniyə keçib. Müqayisə üçün, oxşar təcrübələrdə meymunların qərar verməsi təxminən 410-600 millisaniyə çəkib.

Alimlərin sözlərinə görə, qarğaların sürətli reaksiyası dəqiqliyin azalması hesabına baş verməyib. Quşlar tapşırıqları primatlar və insanlar qədər səmərəli yerinə yetiriblər.

Tapşırığın çətinliyi də qarğaların reaksiya müddətinə nisbətən az təsir göstərib. Ən sadə tapşırıqlarda cavab müddəti təxminən 220 millisaniyə, ən çətin tapşırıqlarda isə 254 millisaniyə olub. Primatlarda isə tapşırığın mürəkkəbləşməsi qərarvermə müddətinə daha çox təsir göstərə bilib.

Qarğaların beyni niyə bu qədər sürətlidir?

Tədqiqatçılar bu fərqin dəqiq səbəbini hələ tam müəyyənləşdirməyiblər. Andreas Nider hesab edir ki, nəticə quşların orqanizmində bir sıra bioloji proseslərin məməlilərlə müqayisədə daha sürətli getməsi ilə bağlı ola bilər.

Alimlərin diqqət çəkdiyi amillərdən biri quşların beyninin quruluşudur. Uçuş zamanı bədən çəkisinin məhdudlaşdırılması zərurəti quşların kiçik beyinlərində çoxsaylı, ölçü baxımından kiçik neyronların yerləşməsinə şərait yaradıb. Bu neyronların siqnalları ötürən aksonları da nisbətən qısadır. Belə quruluş sinir siqnallarının ötürülmə xüsusiyyətlərinə təsir göstərə bilər.

Digər amil isə bədən temperaturudur. İnsanlarda bədən temperaturu adətən 36-37 dərəcə olduğu halda, quşlarda bu göstərici təxminən 41-42 dərəcəyə çata bilər. Daha yüksək temperatur bəzi biokimyəvi proseslərin sürətlənməsinə təsir edir.

Bununla belə, alimlər qarğaların sürətli qərarverməsinin onların beyninin ümumi fəaliyyət sürəti ilə, yoxsa digər quşlardan fərqli idrak xüsusiyyətləri ilə bağlı olduğunu hələ dəqiq müəyyənləşdirməyiblər. Tədqiqat qarğaların mürəkkəb məlumatları emal etmək qabiliyyətinin öyrənilməsi baxımından mühüm nəticələr ortaya qoyur.

Samir