İtaliyanın Val-di-Non vadisində fermerlər alma məhsulunun bir hissəsini keçmiş dolomit mədənində yaradılmış soyuducu kameralarda saxlayırlar. Bu üsul ənənəvi anbarlarla müqayisədə elektrik enerjisinə təxminən 30 faiz qənaət etməyə imkan verir. Üstəlik, meyvələr yeraltı anbara yük maşınları ilə deyil, xüsusi kanat yolu vasitəsilə daşınır.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “Gospodarski list” məlumat yayıb.

İtaliyanın Trento əyalətində yerləşən Val-di-Non və Val-di-Sole vadiləri almaçılığın inkişaf etdiyi bölgələrdəndir. Burada fəaliyyət göstərən Melinda konsorsiumu 16 kooperativi birləşdirir və minlərlə ailə təsərrüfatının məhsulunun qəbulunu, çeşidlənməsini, saxlanmasını və satışını təşkil edir.

Fermerlər almaları öz bağlarında yetişdirirlər. Məhsul yığıldıqdan sonra isə meyvələr ümumi emal sisteminə daxil olur. Müasir avadanlıqlar vasitəsilə almalar ölçüsünə, rənginə və keyfiyyətinə görə çeşidlənir. Satışa dərhal çıxarılmayan meyvələr daha uzun müddət saxlanmaq üçün xüsusi kameralara yerləşdirilir.

Yerin altındakı təbii üstünlük

Melinda konsorsiumu keçmiş Rio-Macciore dolomit mədənində, yerin təxminən 300 metr dərinliyində soyuducu kameralar yaradıb. Burada temperatur səthdəki anbarlarla müqayisədə daha sabit qalır. Bu xüsusiyyət soyutma sistemlərinin iş yükünü azaldır və enerji sərfiyyatını aşağı salır.

Anbarlarda almalar təxminən 1 dərəcə temperaturda və oksigenin konsentrasiyasının 1 faiz civarında olduğu şəraitdə saxlanılır. Aşağı temperatur və oksigenin azaldılması meyvələrin yetişmə prosesini ləngidir, onların keyfiyyətini daha uzun müddət qorumağa kömək edir.

Konsorsiumun məlumatına görə, yeraltı saxlama sistemi ənənəvi yerüstü soyuducu anbarlarla müqayisədə təxminən 30 faiz daha az elektrik enerjisi tələb edir. Eyni zamanda, böyük tutumlu əlavə anbar binalarının tikintisinə ehtiyac azalır.

Almalar kanat yolu ilə daşınır

Layihənin digər diqqətçəkən tərəfi məhsulun daşınması üçün xüsusi kanat yolunun istifadəsidir. 2025-ci ilin avqustunda istifadəyə verilən “Funivia delle Mele” sistemi Predaia bölgəsindəki emal müəssisəsini Rio-Macciore mədəni ilə birləşdirir. Xəttin uzunluğu təxminən 1,3 kilometrdir.

Sistemdə 28 yük kabinəsi fəaliyyət göstərir və hər biri meyvələrlə dolu üç böyük konteyner daşıya bilir. Saatda 460 konteynerin daşınması nəzərdə tutulub. Hər konteynerin çəkisi 300 kiloqram olduğundan sistemin məhsuldarlığı saatda təxminən 138 tona çatır. Layihənin təqdimatında bu göstərici yuvarlaqlaşdırılaraq 150 ton kimi də ifadə edilir.

İtaliya hökumətinin məlumatına əsasən, kanat yolunun istifadəsi ildə təxminən 5 min yük maşını səfərini əvəz edə bilər. Bu isə yerli yollardakı nəqliyyat yükünün və yükdaşımalarla bağlı atmosferə atılan tullantıların azalmasına şərait yaradacaq.

Beləliklə, İtaliyadakı layihə təbii şəraitdən səmərəli istifadə etməklə həm məhsulun uzun müddət qorunmasına, həm də enerji və nəqliyyat xərclərinin azaldılmasına nümunədir.

Samir