NASA-nın “Perseverance” marsoxodu Marsın səthində alimlərin gözləmədiyi xüsusiyyətlərə malik qədim süxur nümunəsi aşkar edib. “Singita” adlandırılan bu qaya Qırmızı planetin ən qədim geoloji nümunələrindən biri hesab olunur.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “Futura Sciences” məlumat yayıb.

Marsoxod Marsın 49 kilometr diametrində olan Yezero kraterini araşdırarkən bu qeyri-adi nümunəyə rast gəlib. Təxminən 3,9 milyard il əvvəl asteroidin düşməsi nəticəsində yarandığı ehtimal edilən kraterin ərazisində vaxtilə göl mövcud olub və bir neçə çay deltasının izləri qorunub.

2026-cı il oktyabrın 24-də “Perseverance” kraterin kənarından kənarda yerləşən “Lac des Charmes” bölgəsində süxurdan nümunə götürmək üçün qazma işləri aparıb. Araşdırma zamanı əldə edilən nümunəyə “Singita” adı verilib.

Layihənin elmi rəhbəri Keti Stek Morqanın sözlərinə görə, bu süxur Marsın səthində üzə çıxmış ən qədim geoloji nümunələrdən biri ola bilər. Onun yaşı Yerdə qorunub saxlanılan ən qədim süxurların yaşı ilə müqayisə edilə bilər. Bu isə onun Yezero kraterindən daha qədim olduğunu göstərir.

Alimlərin ehtimalına görə, “Singita” ilkin olaraq Marsın təxminən bir kilometr dərinliyində yerləşən qabığında formalaşıb. Sonradan baş verən geoloji proseslər və başqa göy cisminin zərbəsi nəticəsində səthə çıxıb.

Nümunə kristal quruluşa malikdir və Yer üzündə olsaydı, maqmatik süxur kimi təsnif edilərdi. Bu tip süxurlar adətən planetlərin dərin qatlarında formalaşır.

“Singita”nın digər mühüm xüsusiyyəti isə Yezero kraterinin xarici hissəsində bu tip süxurun ilk dəfə aşkar edilməsidir. Kraterin daxilində əvvəllər oxşar nümunələr tapılsa da, onun kənar ərazilərində belə tapıntıya rast gəlinməmişdi.

Alimlər hesab edirlər ki, bu nümunənin öyrənilməsi Marsın ilkin geoloji quruluşu və planetin formalaşmasının erkən mərhələləri haqqında yeni məlumatlar əldə etməyə kömək edə bilər.

Samir