Yer kürəsinə bənzəyən, amma yaşamaq üçün yararsız planet: GJ1214b-nin sirli quruluşu

DÜNYA
19:19 / 18.11.2026
45

Astronomlar Yer kürəsindən təxminən 40 işıq ili uzaqlıqda yerləşən, su və buz ehtiyatı baxımından olduqca zəngin ola biləcək qeyri-adi planet aşkar ediblər. GJ1214b adlandırılan bu göy cisminin səthinin böyük hissəsinin su ilə örtüldüyü ehtimal edilir. Lakin yüksək temperatur və sıx atmosfer şəraiti onu həyat üçün əlverişsiz planetə çevirir.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə Türkiyənin “CHIP” nəşri məlumat yayıb.

GJ1214b ölçülərinə görə Yer kürəsindən təxminən altı dəfə böyükdür. Planet kiçik qayalı göy cisimləri ilə Uran və Neptun kimi buz nəhəngləri arasında xüsusiyyətlərə malikdir. Alimlərin ilkin qiymətləndirməsinə əsasən, onun tərkibinin təxminən 75 faizini su və buz, qalan hissəsini isə qayalı materiallar təşkil edə bilər.

Planet Günəşdən təxminən 3 min dəfə zəif işıq saçan qırmızı cırtdan ulduzun ətrafında dövr edir. Ulduzla arasındakı məsafə cəmi 2,1 milyon kilometrdir. Buna görə də GJ1214b öz ulduzu ətrafında bir dövrəni 38 saata tamamlayır. Başqa sözlə, bu planetdə bir il Yer kürəsindəki iki gündən də az davam edir.

Kiçik teleskoplarla kəşf edilən su dünyası

GJ1214b-nin aşkarlanması Samanyolu qalaktikasında qırmızı cırtdan ulduzları araşdıran MEarth layihəsi çərçivəsində mümkün olub. Tədqiqatçılar diametri təxminən 41 santimetr olan səkkiz teleskopdan istifadə ediblər.

Müşahidələr zamanı planet öz ulduzunun qarşısından keçərkən onun işığında yaranan cüzi azalma qeydə alınıb. Bu məlumatlar digər ölçmələrlə birlikdə təhlil edilərək göy cisminin ölçüləri, sıxlığı və ehtimal olunan daxili quruluşu müəyyənləşdirilib.

Planetin kəşfində iştirak edən Harvard-Smithsonian Astrofizika Mərkəzinin tədqiqatçısı Zachory Berta bildirib ki, GJ1214b yüksək temperaturuna baxmayaraq, su dünyasını xatırladan xüsusiyyətlərə malikdir.

Okeanların üzərində buxarlı atmosfer ola bilər

Alimlərin diqqətini çəkən əsas məqamlardan biri planetin atmosferidir. Ehtimallara görə, GJ1214b hidrogen və heliumla zəngin qaz təbəqəsi ilə əhatə olunub. Lakin atmosferin dəqiq kimyəvi tərkibini müəyyənləşdirmək üçün əlavə müşahidələrə ehtiyac var.

Tədqiqatın rəhbəri David Charbonneau Hubble Kosmik Teleskopu vasitəsilə aparılacaq araşdırmaların planetin atmosferi haqqında daha ətraflı məlumat verə biləcəyini bildirib.

Kaliforniya Universitetinin professoru Geoffrey Marcy isə planetdə temperaturun təxminən 190 dərəcə Selsiyə çatdığını qeyd edib. Onun fikrincə, ulduzdan gələn intensiv istilik dərin okeanların üzərində sauna şəraitini xatırladan buxarlı atmosfer yarada bilər.

Beləliklə, GJ1214b su ilə zəngin planetlərin öyrənilməsi baxımından böyük elmi maraq doğursa da, oradakı ekstremal temperatur həyatın mövcudluğu üçün ciddi maneə hesab olunur. Bu kəşf həm də göstərir ki, planetdə suyun olması onun mütləq yaşayış üçün əlverişli olması demək deyil.

Samir
 

0